وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید
روشنفکر دینی به فردی گفته میشود که علاوه بر ویژگیهای روشنفکری، به دین به عنوان یک هدف و نه ابزار نگاه میکند. به عبارت دیگر، روشنفکر دینی کسی است که با نگرشی عقلانی و نقادانه به مسائل دینی میپردازد و سعی میکند دین را در چارچوب نیازهای روز و مسائل اجتماعی تفسیر کند.
به طور کلی، روشنفکر به فردی اطلاق میشود که با استفاده از عقل، خرد و تفکر انتقادی، به مسائل مختلف جامعه میپردازد و سعی در ارتقای سطح آگاهی و فرهنگ عمومی دارد.
روشنفکر دینی به این معناست که فرد مذکور، علاوه بر تفکر انتقادی، به دین نیز به عنوان یک منبع اصلی و مهم در زندگی خود و جامعه نگاه میکند. او دین را نه به عنوان یکسری قواعد خشک و غیرقابل تغییر، بلکه به عنوان یک منبع غنی برای استخراج مفاهیم اخلاقی، اجتماعی و معنوی در نظر میگیرد. روشنفکری دینی، ادیان را به عنوان منابع ارزنده در عرض دیگر منابع معرفت میداند، تکمنبعی نیست و خود را از کوششهای معرفتی بشر در عرصههای مختلف بینیاز نمیداند.دین، فتحِ جانها است و با غلبه بر پیکرها حاصل نمیشود. با اینوصف، روشنفکری دینی حقیقت دینداری را امری فردی و برآمده از آگاهی و انتخاب فرد میداند و با هر گونه اعمال زور و فشار برای حمایت از دین، مخالف است. اقامهی دین در تلقّی روشنفکری دینی از مجرای حکومت دینی محقق نمیشود. اقامهی دین، حضور پُرجلال خداوند در نهادِ انسانهاست و نه آرایهها و ظواهر نُمادین و هویتساز در سپهر عمومی. با این وصف، روشنفکری دینی به فردگرایی، آزادیهای فردی و مناسبات اجتماعی و سیاسی متناسب با سرشت ایمان، متمایل است و میتوان مسامحتاً روشنفکری دینی را دینداری لیبرال خواند. جنس نگاه روشنفکری دینی به حقیقت دین، ایمان و تعالی معنوی اقتضا میکند که حامی و هوادار سازوکارهای دموکراتیک و وفادار به آزادی باشد.روشنفکری دینی میکوشد پیام بنیادین ادیان را از پوششها و آسترهای تاریخی آن تمیز دهد. روشنفکری دینی معتقد است آنچه اغلب دینداران از لوازم و بایستههای دین میدانند، در حقیقت اقتضائات تاریخی دین است و نمیتواند برای همهی زمانها کارایی داشته باشد. خیلی از آنچه در نظر عموم دیندران و متولیان ادیان، به عنوان لوازم مسلّم دین تلقی میشود، در چشمانداز روشنفکری دینی، کنارنهادنی است.
این ویژگی مهم روشنفکر دینی است. به این معنی که او دین را نه به عنوان ابزاری برای رسیدن به اهداف سیاسی، اجتماعی و یا اقتصادی، بلکه به عنوان یک هدف و ارزش ذاتی در زندگی خود و دیگران میبیند. به عبارت دیگر، روشنفکر دینی با تکیه بر عقلانیت و در عین حال با احترام به آموزههای دینی، سعی در تطبیق دین با نیازهای روز و مسائل معاصر دارد.متأسفانه که افراطیون دینی، کج فهمان دینی، 
ملا های مدرسه یی و سلفی ها روشنفکر دینی را نمی شناسند و روشنفکران دینی را یا سکولار و یا هم “بدعت کار” و خوارج مینامند، مثلآ آنها استنباط میکنند که زن نباید بدون محرم سفر کنند در حالیکه در صدر اسلام زمان شترسواری بود و حالا عصر هواپیما است، هرگاه در صدر اسلام یک زن مسلمان تنها از مکه تا مدینه سفر میکرد پنج شب و روز وقت میگرفت تا به مدینه مواصلت کند آن هم در عصر جاهلیت که صدها خطر او را تهدید میکرد اما امروز از مکه تا مدینه در موتر پنج ساعت و در طیاره نیم ساعت فاصله است و هیچ خطری هم زن را تهدید نمیکند، بنآ نه ضرورت به محرم دارد و نه “بادیگارد” .
