وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید
تاریخ افغانستان، تاریخ مردانی است که گاهی تمام داراییشان را در یک جمله خلاصه کردهاند: آزادی ارزش ایستادن دارد.صالحمحمد ریگستانی یکی از چهرههایی است که بخش بزرگی از زندگی خود را در همین مسیر سپری کرده است؛ از سالهای جهاد علیه ارتش شوروی تا مقاومت در برابر طالبان و سپس بازگشت دوباره به سنگرهای مقاومت پس از سقوط جمهوری.او در سال ۱۹۶۳ در بازارک پنجشیر به دنیا آمد. خودش دربارهٔ نام «ریگستانی» و علاقهاش به آزادی سخن گفته و زندگی سیاسی و نظامیاش نیز از همان نوجوانی با تحولات خونین افغانستان گره خورد. منابع مختلف او را از یاران نزدیک احمدشاه مسعود و از فرماندهان جبههٔ پنجشیر در دوران مقاومت علیه شوروی معرفی کردهاند. (Sangar)ریگستانی تنها یک چهرهٔ نظامی نماند. پس از سالهای جنگ، در عرصهٔ دیپلماسی و سیاست نیز فعالیت کرد؛ از جمله بهعنوان وابستهٔ نظامی حکومت برهانالدین ربانی در دوشنبه و سپس وابستهٔ نظامی افغانستان در مسکو فعالیت داشت و بعدتر به نمایندگی از مردم پنجشیر وارد پارلمان افغانستان شد. او همچنین نویسندهٔ کتابی دربارهٔ احمدشاه مسعود با عنوان «مسعود؛ شهید راه صلح و آزادی» است. اما فصل مهم دیگری از زندگی او پس از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ آغاز شد.
با سقوط جمهوری اسلامی افغانستان و ورود طالبان به کابل، بخشی از نیروهای نظامی و سیاسی پیشین در پنجشیر و مناطق شمالی افغانستان گرد آمدند و جبههٔ مقاومت ملی شکل گرفت. ریگستانی نیز در میان فرماندهان این جریان قرار گرفت. منابع خبری در آن زمان از حضور او در پنجشیر و ادامهٔ مقاومت سخن گفتند. (afintl.com)هنگامی که بسیاری تصور میکردند با سقوط مراکز شهری، مقاومت نیز پایان یافته است، تصاویر و پیامهای ریگستانی از ارتفاعات پنجشیر منتشر شد.او در یکی از پیامهایش از ارتفاعات بلند کوتل آرزو سخن گفت؛ از سردی، دشواری راه و کمبود اکسیژن، اما همزمان تأکید کرد که مبارزه ادامه دارد. (ایندیپندنت فارسی)این تصویر، فراتر از یک فرمانده و یک سرباز است.تصویر انسانی است که میگوید شکست یک میدان، الزاماً شکست یک آرمان نیست.
برای بسیاری از افغانها، کوههای هندوکش تنها سنگ و برف و دره نیستند.این کوهها بخشی از حافظهٔ تاریخی افغانستاناند؛ حافظهای که در آن نسلهای مختلف، در برابر قدرتهای خارجی و حکومتهای مستبد ایستادهاند.
ارزش واقعی مقاومت در حفظ کرامت انسان، دفاع از حق انتخاب، مخالفت با ظلم، حفظ امید و جلوگیری از فراموششدن صدای مردم است.از این منظر، تجربهٔ صالحمحمد ریگستانی برای نسل جوان افغانستان تنها داستان جنگ نیست؛ داستان پایداری است.
نسل جوان افغانستان نباید تاریخ مقاومت را فقط بهعنوان مجموعهای از جنگها و فرماندهان بشناسد باید از آن، درس بزرگتری بگیرد:هیچ جامعهای بدون آگاهی آزاد نمیشود.هیچ ملتی بدون آموزش قدرتمند نمیشود.و هیچ نسلی بدون حفظ کرامت و مسئولیت تاریخی خود، آیندهٔ بهتری نمیسازد.اگر نسلهای گذشته در کوهها ایستادند، نسل امروز باید در دانشگاه، مدرسه، رسانه، قلم، فرهنگ، سیاست و جامعه نیز برای آیندهٔ افغانستان ایستادگی کند.مقاومت امروز میتواند معنای گستردهتری داشته باشد:مقاومت در برابر جهل؛مقاومت در برابر فساد؛مقاومت در برابر حذف و تبعیض؛مقاومت در برابر خاموشکردن صدای زنان و جوانان؛مقاومت در برابر تحریف تاریخ؛و مقاومت در برابر ناامیدی.
صالحمحمد ریگستانی را میتوان حلقهای میان سه دورهٔ تاریخی افغانستان دانست:
این پیوستگی تاریخی به این معنا نیست که شرایط امروز دقیقاً مانند دهههای گذشته است؛ افغانستان تغییر کرده، جامعه تغییر کرده و نسل جوان نیز خواستهها و ابزارهای متفاوتی دارد.اما یک اصل همچنان پابرجاست:آزادی بدون آگاهی پایدار نمیماند، و آگاهی بدون شجاعت اجتماعی به تغییر منجر نمیشود.
اگر امروز در کوههای هندوکش کسی با موهای سپید ایستاده است، معنایش این نیست که تو نیز باید زندگی خود را در جنگ بگذرانی.معنایش این است که نسلهای پیشین بهای سنگینی برای آینده پرداختند و اکنون نوبت توست که آینده را با دانش، اخلاق، وحدت و مسئولیت بسازی.اگر ریگستانی روزگاری تفنگ برداشت، تو امروز میتوانی قلم برداری.اگر او در کوهستان سنگر گرفت، تو میتوانی در دانشگاه، مدرسه، رسانه و جامعه سنگر آگاهی بسازی.اگر او در برابر تسلیم ایستاد، تو نیز در برابر جهل، فساد، نفرت، تعصب و بیعدالتی تسلیم نشو.افغانستان تنها با جنگ ساخته نمیشود؛ افغانستان با انسانهای آگاه، آزاد، مسئول و متحد ساخته میشود.
صالحمحمد ریگستانی، با همهٔ فراز و نشیبهای کارنامهٔ سیاسی و نظامیاش، بخشی از تاریخ معاصر افغانستان است؛ مردی که زندگیاش با چند دهه از دشوارترین تحولات کشورگره خورده است.امروز که گزارشهایی از حضوردوبارهٔ اودرحوزهٔ هندوکش و بدخشان منتشر شده، این تصویر بار دیگر توجه بسیاری را به مفهوم مقاومت جلب کرده است.اما بزرگترین میراث یک مبارز نباید صرفاً تعداد نبردهایی باشد که درآن شرکت کرده است.میراث واقعی اوباید درارزشهایی باشد که برای نسل بعد باقی میگذارد آزادی،عزت،آگاهی، مسئولیت، میهندوستی وامید.و شاید بتوان پیام این نسل را دریک جمله خلاصه کردکوهها فقط برای پنهانشدن نیستند؛گاهی برای یادآوریاند که هیچ ملتی نباید امید خود را دفن کند.هندوکش اگرحافظهٔ مقاومت افغانستان است،نسل جوان باید حافظهٔ آزادی آن باشد.
