وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید
مصطفی آکیوال، نویسنده و پژوهشگر ترک تبار موسسه کیتو در واشنگتن از معدود نویسنده گان جهان اسلام است که به تازگی کتاب «هیچ اجباری در دین نیست» را منتشر کرده، با بررسی عملکرد طالبان و دیگر نیروهای بنیاد گرای شریعت مدار تأکید میکند که تحمیل دینی میتواند این گروه ها را به بنبست بکشاندوی در کتاب خود ” هیچ اجباری در دین نیست” میگوید که اجبار در دین جمهوری اسلامی ایران را به جایی پایبندی به مذهب کمتر مذهبی ساخت وی میگوید که لااکراه فی الدین مطلب کوتاه اما بسیار پراهمیتی در قران است زیرا هرگونه اجبار در امور دینی را رد میکند به برکت همین آیه بود که مسلمانان یهودیان و پیروان دیگر ادیان را به زور به اسلام برنگرداندند واجازه دادند که آنها خود در باره فکرکنند اما پرسش اینجاست که آیا این آیه تنها در باره برخورد مسلمانان با پیروان دیگر ادیان است یا در باره این نیز که مسلمانان حق داشته باشند هر تفسیری را که برآن باور دارند دیگران نیز دنبال کنند و یا میتوان آنرا تحت اجبار حکومت قرار داد این موضوع محل بحث است به همین دلیل من گروهی از علمای اسلامی را از نقاط مختلف جهان اسلام از پاکستان ، مراکش ، مالدیو وحتی برخی از علمای مسلمان از امریکا گردهم آوردم تا دیدگاه های را برجسته کنم که تأکید دارند لااکراه فی الدین در همه جهت معتبر است یعنی نه تنها کسی را به زور به اسلام آورد بلکه مسلمانان نیز باید دین خود را مطابق باور واقعی شان انجام دهند تحمیل چیزی که فرد بر آن باور ندارد دین نیست بلکه صرفأ قدرت دولت است . دین باید از ایمان و باور صادقانه برخیزد نه از اجبار حکومتی ! کاری که طالبان انجام میدهند دقیقأ خلاف همین اصل است . آنها برداشت خود از اسلام را بر همه تحمیل میکنند ، برشیعیان بر دیگر فرقه ها وحتی بر سنی های که با آنها موافق نیستند . بنابراین رفتار طالبان برخلاف اصل قرآنی نفی اجبار در دین است واین یکی از نقاط محوری کتاب من است آقای مصطفی آکیوال، نویسنده و پژوهشگرترک تبار موسسه کیتو در واشنگتن در برابر این تبصره پرسش گونه عارف یعقوبی که اظهار داشت : ظاهرأ استدلال طالبان برای تحمیل شیوه خاص خود از دین این است که جامعه مذهبی تر شود و مردم بیشتر به اسلام عمل کنند اما آنچه از کتاب شما فهمیدم این است که اجبار در عمل دینی نتیجه عکس دارد چگونه ؟ واقیعت این است که طالبان تصؤر میکنند اگرمردم را مجبور کنند تا با شیوه مورد نظر خود شان عمل کنند جامعه به تدریج شبیه دیدگاه آنها خواهد شد و جامعه ایده آل طالبانی شکل میگیرد اما نمونه ایران نشان میدهند که نتیجه درست برعکس است در جمهوری اسلامی ایران طی ۴۷ سال دولت زنان را به حجاب اجباری واداشتند مردم را بخاطریکه گناه شمرده می شد مجازات کرده وکسانی را که تفسیر متفاوتی از اسلام داشتند به ارتداد وبدعت متهم کرد نتیجه این بوده که بخش بزرگی از جامعه ایران از دین فاصله گرفت وحتی برخی بکلی ایمان خود را از دست داده اند زیرا ایمان را نه میتوان از بالا تحمیل کرد ایمان جایگاه اش قلب انسان هاست . زمانی که آنرا تحمیل کنی واکنش کاملأ معکوس بوجود می آید مردم دین را امر زور گو و ناخوشایند می بینند بنابراین ایران این مسیر را آزموده عملأ به دین و ایمان مردم اسیب زده است طالبان نیز همین روند را در افغانستان دنبال میکنند . در واقع بخاطر حفظ اسلام هم که شده باید عقب نشینی کنند و به انتخاب مردم احترام بگذارند . تنها دراین صورت است که جامعه میتواند واقعأ مذهبی باشند . مصطفی آکیوال، نویسنده و پژوهشگرترک تبار در برابر این پرسش عارف یعقوبی گزارشگرافغان که پرسید برخی مردم بر این باوراند که برخی اقدامات طالبان مذهبی نیست بلکه دستور کارسیاسی ، قبیلوی و دارای اهداف دیگری میباشند واز دین به عنوان ابزار قدرتمند برای تحمیل اهداف سیاسی خود استفاده میکنند و این موضوع در منطقه سابقه دار است در چنین شرائط استلال شما چگونه میتواند در تغییر دیدگاه آنها مؤثر باشد گفت : درحقیقت بسیاری از گروه های که اجبار دینی اعمال میکنند ادعا دارند که به دین خدمت میکنند اما در واقع به خود خدمت میکنند . آنها از طریق سلطه بر دیگران قدرت ، ثروت و اقتدار بدست می آورند این نوعی خود خواهی است 
عبدالغنی نابلسی دانشمند عثمانی قرن هفدهم نیز به این موضوع اشاره کرده است زمان مشابه امروزی گروه طالبان در امپراطوری عثمانی بر داشت خود را از اسلام بر دیگران تحمیل میکرد با خشونت بر صوفیان حمله می بردند و حتی قهوه که تازه وارد بود بدعت و گناه می خواندند نابلسی کتابی در رد آن نوشت و بر استناد بر لااکراه فی الدین گفت که آنها در حقیقت منافع خود را دنبال میکنند وقدرت را با خود اختصاص میدهند به نظر من همین ویژه گی در رفتار طالبان نیز دیده میشود آنها ادعا میکنند که می خواهند افغانستان را به یک دولت اسلامی ناب تبدیل میکنند اما در واقع در پی ایجاد یک حکومت طالبانی هستند که بسیاری از مردم به آن موافق نیستند وقتی آقای عارف یعقوبی چنین پرسشی را مطرح کرد که برخی باوردارند افغانستان نیازمند ایجاد تغییرات زیادی است ازجملخ فشار بین المللی و تغییر طالبان از طریق گفتگو ، کتاب ، مقاله و استدلال بسیار دشوار به نظر میرسد زیرا آنها معمولا مخالفت ها را انکار میکنند وبه دیدگاه های متفاوت احترام نه می گذارند شما چقدر امیدوارید که نوشتن کتاب وگفتگو بتواند تغییری ایجاد کند ؟ مصطفی آکیوال، نویسنده و پژوهشگرترک تبار چنین پاسخ داد : من در حوزه ایده ها فعالیت میکنم و باور دارم که ایده ها اهمیت وقدرت دارند طالبان از روایت ظاهرأ اسلامی استفاده میکنند لهذا مهم است که استدلالهای مخالف اسلامی در برابر آنان مطرح شود من تنها فردی نیستم که چنین میکنم بسیاری از علمای برجسته افغان نیز در این زمینه فعال اند و برخی از آنها امروز هم همراه ما بودند من به کار آنها ارزش میگذارم و مایلم با آنها همکاری کنم تا در جهان اسلام با طالبان وجریانهای مشابه مقابله فکری کنیم . اینکه این تلاشها چگونه به تغییر سیاسی می انجامد پرسش سیاسی است من اصولأ طرفدار جنگ های جدید در منطقه که قبلأ آسیب های فراوانی دیده نیستم حوزه کاری من نشان دادن راه های جایگزین وبهتر برای فهم اسلام قرآن وسنت است راه های که نه تنها از طالبان حمایت نه میکنند بلکه در برابر آنها می ایستند . در دنیای امروز با انترنیت و آزادی گردش اطلاعات هیچ حکومتی نه میتواند ایده ها را کاملأ سرکوب کنند . اگر متفاوت از این بااندیشند حتی استبدادی ترین رژیم ها نیز پایدار نخواهند ماند ما این واقیعت را در اتحاد جماهیر شوروی و دیگر رژیم های کمونیستی دیده ایم بنابر این باور دارم که تغییر از مسیر ایده ها نیز ممکن است .
مصطفی اکیول، نویسنده و روزنامه نگار اهل ترکیه در کتاب جدید خود تحت عنوان ” اسلام بدون افراطیون: بهترین منبع برای آزادی”که در هفته جاری در ایالات متحده آمریکا منتشر می شود با اشاره به اینکه بهار عربی الهام گرفته از اسلام است تاکید می کند که آزادی دارای اهمیت بسیار زیادی در دین مبین اسلام است و آزادی واقعی دارای تاریخ بسیار طولانی در جهان اسلام است.وی در این کتاب همچنین به ذکر نمونه های بسیاری از پیشرفت های جهان اسلام که ناشی از افکار آزاداندیش مسلمانان در تاریخ اسلام بوده پرداخته است.آکیول به زمان پیامبر اکرم (ص) اشاره می کند که صبر و شکیبایی و آزاداندیشی چگونه بر جامعه اسلامی حکومت می کرد و چگونه در قرن هفتم هجری در مدینه پیروان همه ادیان تحت حمایت حاکمان مسلمان خود از حقوق مساوی با مسلمانان برخوردار بودند.این نویسنده و روزنامه نگار ترک با تاکید بر اینکه اسلام الهام بخش بهار عربی بوده است می گوید: بسیاری از کشورهای عربی که تحت حکومت دیکتاتورهای غرب گرا بوده اند مدتها تصور می کردند که تنها نوع دولت همان است که این حاکمان برای آنها مهیا کرده اند اما آنها به تدریج با الهام از اسلام و حکومت های اسلامی به این باور رسیدند که می توانند حکومتی آزاد در سایه قوانین اسلامی داشته باشند و قیام های مردمی جهان عرب نشان داد که غلبه بر حکومت های دیکتاتوری امری امکانپذیر است.
