وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید

زمانیکه جهالت و افراطیت دست به دست هم می‌دهند برای انسان یا گروه جاهل حس تفوق طلبی و برتری جویی رخ میدهد بعد در صدد مطیع سازی دیگران میشوند که در صورت عدم اطاعت از ایشان آنها شروع می‌کنند به تکفیر بازی و قلع و قمع سایر افراد جامعه. بیشتر بخوانید »

افغانستان به‌عنوان یک جامعه چندقومی، همواره با چالش تعریف هویت ملی و توزیع عادلانه قدرت مواجه بوده است. در این میان، برخی تحلیل‌ها بر این باورند که در دوره‌های مختلف تاریخی، سیاست‌هایی اعمال شده که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم به تقویت نقش یک قوم خاص، به‌ویژه پشتون‌ها، در ساختار قدرت انجامیده است. این بحث گاهی تحت عنوان «پشتون‌سازی» یا تلاش برای تحقق «پشتونستان» مطرح می‌شود؛ مفاهیمی که در عین حال، بسیار مناقشه‌برانگیز و نیازمند بررسی دقیق و انتقادی هستند. بیشتر بخوانید »

نهضت جوانان مسلمان و حزب جمعیت اسلامی چگونه تأسیس شد، و رهبران آن‌ها چگونه در تحولات و تاریخ کشور افغانستان معاصر نقش داشته‌اند:پنجاه‌وهفت سال پیش، در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ سیاسی افغانستان، نخستین هستهٔ منسجم یک حرکت اسلامی و راست‌گرای فکری در کشور تحت نام «نهضت اسلامی» پایه‌گذاری شد که بعدها به «جمعیت اسلامی افغانستان» تغییر نام داد. بیشتر بخوانید »

د امريکا او اسراییلو لخوا د سختو بريدونو او له اخلاقو چوکاټونو څخه ورهاخوا متکبرانه غوښتنو په وړاندې د ایران لخوا د غيرمترقبه مقاومت کیسه یوازې د پوځي ځواک مسئله نه ده، بلکې د څو پوړیز نظام، ایډیالوژیک انسجام، او سیاسي شعور درلودونکي ويښ ولس د ملاتړ په نتيجه کې د رامنځته شوي ګډ تعامل پایله ده. دا هغه څه دي چې موږ په خپل هیواد کې د يادو شاخصونو د نشتون له امله له تيرو څو لسيزو راهيسې د نظامونو د نسکوريدو د تسلسل شاهدان يو. يعنى نظامونه مو څو پوړپز نه وي، ايديالوژيکي تړاوونه يې شتون نه لري او يا هم ټکني وي، په مشرتابه کې د قرباني عنصر نيمګړتياوې لري او په ولسي کچه د ويښتابه نشتوالى په مسلسل ډول زموږ په هېواد کې د نظامونو د نسکوريدو تر ټولو مهم عنصر ګڼلاى شو. له تيرو څو لسيزو راهيسې په ایران کې نظام یوازې په رسمي دولتي بنسټونو باندې ولاړ نه دی، بلکې تر څنګ یې ايديالوژيکي جوړښتونه او غیر رسمي ولسي شبکې هم فعاله ونډه لري. د امريکا او اسراییلو لخوا د سختو زيانونو له زغملو سره سره همدغه څو پوړیز حکومتي جوړښت دې ته زمینه برابروي چې که یو اړخ زیان وویني، نور اړونده اړخونه ژر خلا ډکه کړي او نظام له بشپړ فلج کېدو څخه وژغوري. له همدې امله موږ وليدل چې حتا خورا پيچلي دقیق او پراخ بهرني بریدونه هم نه شي کولای د دغه ډول سیسټم ملا ماته کړي. بل مهم عامل د “ولسي مقاومت کلتور” دی، چې د ولس لخوا د بهرنيو بريدونو په وړاندې يې عملي بڼه یې خپله کړې ده. موږ ولیدل چې د سیاسي شعور او حماسي مینې له امله زرګونه ايرانيان په خپله خوښه پر هغه پل راټول شول چې امریکا او اسراییلو یې د نړولو هڅه کوله؛ دا صحنه یوازې یو احساساتي غبرګون نه، بلکې د یو ژور ټولنیز درک څرګندونه وه. د وطنپالنې دغه شاخص د سیاسي مشروعیت یوه مهمه سرچینه ګرزيدلې او د بهرني فشار پر مهال د خلکو ترمنځ د یووالي احساس پیاوړی کوي. کله چې بریدونه کېږي، فشار د وېش پر ځای د انسجام لامل ګرزي. هغه ځکه چې خلک دغه شان وضعیت یوازې د نظام پر وړاندې نه، بلکې د خپل ملي حاکمیت او هویت پر وړاندې ګواښ ګڼي. په جګړه کې د ايران د بريا یو بل د پام وړ اړخ دا دی چې تر دې دمه هېڅ ایراني لوړپوړي چارواکي د ځان او کورنۍ د خوندیتوب په موخه د هېواد د پريښودلو هڅه نه ده کړې. دغه ځانګړتيا په خپل ذات کې د سیاسي ثبات او په نظام باندې د کورني باور یو مهم سیګنال بلل کېږي. کله چې مشرتابه د بحران پر مهال له ولس سره په هېواد کې پاتې کېږي، ولس ته پیغام رسوي چې مشران يې نه يوازې په سختو حالاتو کې ترڅنګ ولاړ دي، بلکې د مقاومت کولو او قرباني ورکولو هوډ هم لري. همدغه چلن په ټولنه کې د قرباني روحیه پیاوړې کوي او خلک دې ته هڅوي چې د هېواد د دفاع لپاره ځانونه مسئول وګڼي. په بل عبارت، په جنګي حالاتو کې له ولس سره د مشرتابه شتون یوازې اداري اهمیت نه لري، بلکې د ولسي مورال لوړولو، اعتماد او ګډ مسؤلیت د رامنځته کولو یو عملي نوښت هم دی. په همدغه تړاو، د ایراني ولس سیاسي شعور هم مهم رول لوبولی دی. که څه هم په داخلي کچه له نظام او حکومت سره سخت مخالفتونه او نیوکې شتون لري، خو د بهرني ګواښ پر وړاندې ملي اجماع رامنځته کېدل د ډېرو لپاره د وړاندوينې وړ خبره نه وه. خلک له نظام سره د مخالفت حق او له هېواد څخه د دفاع ملي فريضه سره پرتله کوي او په موقت ډول د ملي بقا لپاره د نظام تر څنګ دريدل ښه انتخاب ګڼي. دغه حالت د دې سبب کېږي چې بهرني بریدونه د کورنيو ستونځو د زیاتېدو پر ځای، په ملي کچه د مقاومت روحیه لا پیاوړې کړي. له پوځي پلوه، ایران د غیر متقارنې جګړې ستراتیژي خپله کړې وه. يعنې د امریکا په څېر له ستر ځواک سره د مخامخ دودیزې جګړې پر ځای يې هغه وسایل او تاکتیکونه کارول چې لګښت يې ښکته او نتيجه یې د وړاندوينې وړتيا نه درلوده. توغندیز سیستمونه، ډرونونه، او سیمه‌ییز نفوذ هغه وسیلې دي چې د جګړې ډګر پراخوي، زيانونه اړوي، نفسياتي جګړه پياوړې کوي او د مقابل لوري محاسبې پېچلې کوي. دغه ډول جګړه د ځواک توازن ګډوډوي او د سوپر ځواک برلاسی تر پوښتنې لاندې راولي. له دغو لاملونو سره سره ، د امریکا د پالیسي جوړوونکو یو مهمه نيمګړتيا د غلطو اټکلونو مسئله وه. هغوی اکثره داخلي نارضایتي د نظام د احتمالي سقوط سره وتړله او فکر يې کاوه چې بهرنی فشار به د خلکو او دولت ترمنځ واټن زیات کړي. خو په عمل کې برعکس ثابت شو، دغه فشارونه اکثره د خلکو د راټولېدو سبب وګرزيده او هغه څه چې باید کمزوري شوي وای، لا پیاوړي شو. د ايران ايديالوژيکي تړاوونو او د دغه هیواد لخوا په جګړه کې د غيرمتقارنو تکتيکونو په برخه کې د امريکا او اسراییلو غلطو محاسبو د هغوى ډېر پلانونه او اټکلونه له واقعیت سره په ټکر کې راوستل. د ایران ستراتیژیک صبر هم د بريا په موخه د پام وړ ځانګړتيا ده. ایران د تل لپاره عاجل او مستقیم غبرګون نه ښيي، بلکې وخت اخلي، د مقابل لوري کمزورتياوې ارزوي، او بیا داسې ځواب ورکوي چې سیاسي او رواني اغېز یې زیات وي. دغه تاکتیک نه یوازې د مقابل لوري محاسبات ګډوډوي، بلکې د جګړې نوښت هم تر یوه بریده د ایران په لاس کې ساتي. په ټوليز ډول د ایران تجربه ښيي چې په معاصرو جګړو کې یوازې نظامي ټکنالوژي، استخباراتي پيچلتياوې او هوايي برلاسی د بریا ضمانت نشي کولاى. کله چې یو نظام څو پوړیز وي، ټولنه سیاسي شعور ولري، مشران قرباني ورکوي او ایډیالوژي د مشروعیت سرچینه وي، نو بهرنی فشار اکثره د نظام د نسکوريدو لپاره د شونتياو رامنځته کولو پر ځای د بريدونو په وړاندې د مقاومت د پياوړتيا لامل ګرزي. همدغه دلیل دی چې ايراني نظام د نړۍ ټر ټولو د ځواکمن هېواد د سختو بریدونو په مقابل کې هم نه یوازې پاتې شو، بلکې د سوپر ځواک ډېری اټکلونه يې هم غلط ثابت کړل بیشتر بخوانید »

حکایت شیر محمد عباس ستانکزی و شخصی موسوم به جنرال مبین !در حالیکه این هر دو نه شورای نظاری هستند، نه جمعیتی، نه مقاومتی و نه هم شمالی تلوال!برعکس عباس ستانکزی یکی از چهره های کلیدی گروه طالبان که برای بیش از یک دهه مذاکرات مخفی و بعد علنی را با امریکا به نمايندگی گروه طالبان انجام میداد یعنی "اسحاق جان!!" گروه طالبان در مذاکرات بود.همینطور جنرال مبین یکی از مدافعان و لابیگران سرسخت طالبان است که بعد از سقوط جمهوریت فتوای جهاد را علیه مقاومتی ها و پنجشیری ها با این کلمات صادر کرد: بیشتر بخوانید »

دخوست ولایت چی یومهال دخوست لویه ولسوالی په ځانګړی توګه مرکز اوښار یی چی په ورته وخت کی نه یوازی د ټولنیزو او سیاسی روڼاندو روزنتون بللې شوو بلکه د تاریخی مذهب پالو ځاله هم وه او د وخت طالبانو او ملایانو به پکی طالبی بنډارونه تر سره کول او ددوی په قول به یی مذهبی ترانی او نعتونه ویل ! چی تر ټولو مشهوره ترانه یی دا وه : راغلل طالبان ، طالبان د باغ ګلونه دی ! بیشتر بخوانید »

هرگاه ما از نعمت کامل صحت برخوردار هستیم و از خدا شکر میکنیم که الحمد لله شکر از صحت کامل برخوردار هستم اما از این نعمت صحت با نگهداشت حفظ الصحه درست، غذای مناسب، ورزش مراقبت و پاسداری نميکنيم این شکر گزاری هرگز برای تداوم صحت ما فایده نمیکند. بیشتر بخوانید »

این کشور خداداد پاکستان با آن تاریخ ماجراجویانه اش چگونه از فرصت هابرای بقای ننگین اش استفاده میکند ؟ طرح پیچیده ای از یک آتش بس که پس از انهدام سرمایه های مادی و معنوی کشور ایران بدست جلادانی که همین حاکمان اسلامی جمهوریه پاکستان و اسرائیل صهیونیست برای سردمدارو رئیس آن دونالد ترومپ برای سال ۲۰۲۶ جائزه صلح نوبل را پیشنهاد کرده بودند به وساطت سه کشور یعنی ترکیه ، مصر و قطر زمینه یک آتش بس دوهفته ایی را فراهم آوردند اما جالب است که فراهم آوریی زمینه این آتش بس را تنها به نام کشور اسلامی جمهوریه پاکستان اعلام گردید اما هیچکسی نه میداند که چرا علی الرغم تلاشها و نقش کشور های چون مصر و ترکیه و قطر تنها قرعه بنام پاکستان برآمد ؟ بیشتر بخوانید »

بشیر احمد شهیده!په ژوند چي په څومره زړونو کي خوږ وۍ،شهادت دي ترهغه ډیر زړونه وتخنول، ستا په شهادت د باطل،وحشت ،جبر او زور په وړاندي ډیر قلمونه وخوځیدل او ډیر احساسات را وپاریدل.ستا تلل راتلل خو به زما دلاس په ښکلولو او زما په لڼډه دعا وو. خو، دا وروستي تلل دي له زندانه دغرو په لاره وو، زما لاسونه خو دي و نه نیول او نه ما د روغتون له انګړ څخه، ستا په وروستنۍ وداعیه – دجنازي لمونځ او فاتحه - کښۍ ستا لیدنه وکړه بیشتر بخوانید »

برقراری اتش بس دو هفته ای میان امریکا+اسراییل و ایران با در نظر داشت همه انگیزه هایی که اسراییل و امریکا در تجاوز به ایران داشتند بویژه طرح ها و محاسبات شان در راه اندازی این جنگ تجاوزگرانه یک پیروزی اشکار و قابل انتظار برای ملت ایران بود. بیشتر بخوانید »