د افغان مشهور سندرغاړي ، ادیب او د پښتو ژبې په ادبیاتو کې تر دوکتورا پورې رسیدلي عالم صادق فطرت ( ناشناس) د وروستیو ګډوډو څرګندونو د یوې برخې په ځواب کې لیکم چې !زه د ښاغلي صادق فطرت «ناشناس» له دې نظر سره په درناوي اختلاف لرم چې ګواکې پښتانه یا پښتو ژبه ځکه له علمي وړتیا برخمن نه دي چې فزیک، کیمیا او بیولوژي په پښتني ټولنه کې نه دي رامنځته شوي.فزیک، کیمیا، بیولوژي او ریاضیات د یوې ځانګړې کلتور، ملت یا ژبې لاسته راوړنه نه ده. دا ټول د زرګونو کلونو په اوږدو کې د انسانانو د راټول شوي علم پایله ده. لرغونو یونانیانو، هندیانو، پارسیانو، عربانو، چینایانو، اروپایانو او ګڼو نورو تمدنونو د هغه څه په جوړولو کې ونډه لرلې چې موږ یې نن عصري علم بولو. هېڅ یو قوم یا ملت نه شي کولای دا علوم یوازې خپل ځانګړی ملکیت وبولي.دا مهمه ده چې پوه شو علم او ژبه یو شی نه دي. علم پوهه رامنځته کوي، خو ژبه هغه پوهه لېږدوي او خلکو ته یې رسوي. یوه ژبه اړینه نه ده چې کومه علمي څانګه یې خپله اختراع کړې وي، تر څو پرې علمي موضوعات وڅېړل شي، تدریس شي او یا په هغې کې علمي ونډه واخیستل شي.
انګلیسي یې ښه بېلګه ده. انګلیسي ژبې الجبر، ستورپوهنه، طب او د ریاضیاتو ډېرې څانګې نه دي اختراع کړې؛ خو هېڅوک نه وايي چې انګلیسي علمي ارزښت نه لري. انګلیسي ځکه د علم یوه مهمه نړیواله ژبه ګرځېدلې چې له بېلابېلو سرچینو څخه یې علمي اصطلاحات اخیستي، ژباړلي او پراخ کړي دي. همدا بهیر په عربي، فارسي، اردو، ترکي، چینایي، جاپاني او د نړۍ په ډېرو نورو ژبو کې هم ترسره شوی دی.پښتو هم له دې پلوه توپیر نه لري. د هرې ژوندۍ ژبې په څېر پښتو هم کولای شي فزیک تدریس کړي، د بیولوژۍ موضوعات بیان کړي، کیمیا تشریح کړي او پېچلې علمي مفکورې خلکو ته ورسوي. که په تاریخي توګه د ځینو علمي موضوعاتو لپاره ځانګړې اصطلاحات په پښتو کې نه وي موجود، نو هغه اصطلاحات رامنځته کېدای، له نورو ژبو اخیستل کېدای او یا له خپلې ژبنۍ پانګې سره سمون ورکول کېدای شي؛ لکه څنګه چې د نړۍ ټولو لویو ژبو د تاریخ په اوږدو کې همداسې کړي دي.د یوې ژبې رښتینی معیار دا نه دی چې ایا هغې علم اختراع کړی دی که نه؛ بلکې معیار دا دی چې ایا هغه کولای شي خپلو ویونکو ته زده کړه ورکړي، پوهه خوندي او ولېږدوي، او راتلونکو نسلونو ته زمینه برابره کړي چې زده کړه وکړي او علمي پرمختګ وکړي.
د دې معیار له مخې، پښتو په بشپړه توګه وړتیا لري چې د علم، زده کړې، ادبیاتو او کلتور ژبه وي.علم د ټول بشریت ګډ میراث دی، نه د یوې ځانګړې ژبې. ژبې د پوهې د لېږد وسیلې دي، او هېڅ ژبه یوازې له دې امله کم ارزښت نه لري چې ځینې علمي موندنې لومړی په نورو ژبو کې ثبت شوې دي.د یوې ژبې ځواک په دې کې دی چې وده وکړي،له نوو اړتیاووسره ځان عیارکړي اود انسانانو پوهه او درک خپلو خلکو ته په اغېزمنه توګه ورسوي
وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید
