
در زمان تجاوز شوروی سابق بر افغانستان حکومت پاکستان برای مهاجرین افغانستان که در کمپ ها زندگی میکردند “ریشن پاس” توزیع کرده بودند که آن (ریشن پاس) حکم شناخت پاس را داشت و کسانیکه در شهر ها زندگی میکردند باید “شناخت پاس” دریافت میکردند، داشتن شناخت پاس برای دریافت وظیفه در موسسات خارجی و سایر ارگان های غیر دولتی هم خیلی موثر بود. برای اخذ شناخت پاس نخست باید کارت عضویت یکی از احزاب سیاسی مجاهدین گرفته میشد تا آن حزب به رویت آن کارت عضویت شخص را ذریعه یک مکتوب به زبان انگلیسی به کمشنری افغان مهاجرين که بیشتر توسط نظامیان متقاعد پاکستان رهبری و اداره میشد معرفی میکرد. پدر محروم و مغفورم با یکی از کدر های آنوقت حزب اسلامی بنام معلم صاحب حبیب که یک زمان زیر دستش در مکتب قلعچه کابل معلم بود در تماس شد، چون معلم حبیب دوست پدرم و هموطن ما بود پدرم را با ما سه برادر به خانه خود در منطقه وزیرباغ پشاور مهمان کرد تا روز بعد ما برادران را با خود به دفتر دعوت تنظیم حزب اسلامی جهت اخذ کارت عضویت ببرد. طوریکه میدانید در فرهنگ اکثر مردم کابل رسم طوری است جاییکه مهمان شدند نباید در خانه میزبان بیش از حد نان بخورند حتی کوشش میکنند که یک اندازه غذا در ظرف نان و دسترخوان باقی بمانند تا میزبان مطمئن شود که مهمانان سیر کرده و غذای تهیه شده کفایت کرده، اما در محافل عروسی، خيرات و ختم برعکس هرقدر مهمانان غذا میل کنند میزبان بنام سردستی یا (پیاده) بار دوم و سوم نیز غذا می آورند. القصه، چون ما برادران تازه از افغانستان به پشاور رسیده بودیم و چند روز گرسنگی را در مسیر راه متحمل شده بودیم و نیز شوربای که میزبان برای ما از گوشت گوساله و نان گرم خاصه تهیه کرده بود خیلی مزه دار و باکیفیت بود، نه تنها که نان اضافی باقی نماند حتی دو مرتبه کاسه ها را پر از شوربا کردند و ما هم نان را میده و در کاسه شوربا انداخته خورده میرفتیم و نوش جان میکردیم تا سرحد بجایی رسید که بار دوم نیز کاسه ها خالی شد چنانچه یک برادر معلم حبیب از دروازه اتاق مهمانخانه یا (بیتک) که به سرک راه داشت پشت نان خشک به طرف نانوایی میدوید نان خشک می آورد و برادر دیگرش از راه دروازه که متصل به حویلی بود نزد خانم های خانه به آشپرخانه میرفت و شوربا می آورد، اگر چه ما برادران
برای میزبان میگفتیم که تشکر سیر کردیم ضرورت به آوردن بیشتر شوربا نیست، اما زمانیکه دوباره کاسه شوربا میرسید آنرا می بلعیدیم، پدر مرحومم برای ما ذریعه چشم اشاره میکرد که به احتیاط نان بخوریم و خوردن را توقف بدهیم، اما ما منظور پدرم را درک کرده نمیتوانستیم تا اینکه بار سوم میزبان بالای یک برادرش بلند آواز کرد که: “هله ورشه ژر نور خوروا/ شوربا راوړه!” و بالای برادر دیگرش صدا کرد که: “مندی وهه له نانوایی نه وچه دودی راوړه!” خیلی حالت عجیبی بود، خوشبختانه که میزبان با سه برادرش که همه متاهل بودند و تعداد فامیل های شان در مجموع از بیست نفر بیشتر بود و سهم شوربای بیست نفر را پخته بودند، اگر تعداد فامیل شان کم میبود شاید در همان مرتبه دوم شوربا خلاص میشد و ما هم خجالت زده. آیا شما هم گاهی به همچو حالت چه بنام میزبان و چه بنام مهمان مواجه شده اید؟ چهل سال از آن روز میگذرد هر زمانیکه ما چند برادر آن روز را یاد میکنیم هم میخندیم و هم اظهار ندامت میکنیم، حتی حالا وقتیکه به خانه اقارب یا دوستان نزدیک میرویم چون این قصه را بنابر جالبیت آن به اقارب و دوستان کردیم بنآ وقتیکه بالای میز نانخوری جمع میشویم اگر کدام نوع غذا یا نان کم شود و میزبان بار دوم از بالای میز نانخوری طرف آشپزخانه برود با هم میگویم که “خانه معلم حبیب جور شد” و میخندیم. به هرصورت، فردای آنروز با معلم صاحب حبیب من و بصیر برادرم به دفتر دعوت و تنظیم حزب اسلامی واقع عقب افغان کالونی پشاور رفتیم، معلم حبیب ما را به مسؤلین دفتر معرفی و به اصطلاح همان دفتر “تزکیه” کرد و خودش رخصت شد. در آنزمان در حزب اسلامی تعامل بود برای اینکه افراد نفوذی “خاد” و “کا جی بی” به صفوف حزب جای نگیرند آنها خیلی محتاطانه با مهاجرین تازه وارد برخورد میکردند، تا مطمئن نمیشدند هرگز کارت عضویت توزیع نمیکردند بنآ آن فرد مسؤل خیلی سوال های به سبک مستنطقین از ما کرد و در اولین پرسش از من و برادرم چنین پرسید: (لطفآ بفرماید بگوید که شما چند سال در سازیمان “سازمان” بودید) که با پرسش این سوال دنیا بالای من و برادرم قیامت شد و یکی به دیگر نگاه معنی دار کرده و با خود گفتیم که ما در افغانستان زندان دیدیم، شکنجه شدیم، تحت تعقیب قرار داشتیم، مجاهدین را کمک و معاونت کردیم اما این آغا از ما سوال میکند که لطفآ بفرماید بگوید چند سال در “سازیمان” بودید، تا حیات دارم آن روز و این سوال را فراموش نخواهم کرد،
اما خانه پدرش آباد برای ما تصدیقنامه توزیع کارت عضویت را صادر کرد که روز بعد به شعبه مربوطه رفتیم و کارت را بدست آوردیم و بعد از طریق آمریت ارتباط خارجه یک مکتوب هم گرفته به کمشنری مراجعه کردیم که بعد از یک سلسله سوالات شناخت پاس پاکستانی که عنوان آن از این قرار بود بدست آوردیم: (حکومت شمال مغربی صوبه سرحد) (شناخت پاس برای افغان مهاجرین). آن شناخت پاس در یک ورق سایز A4 رنگ زرد مثل ورق های کتاب قدوری چاپ قصه خوانی شباهت داشت چندین جمله به زبان اردو در آن درج بود که تنها این حقیر اسم خود را خوانده میتوانستم باقی خیلی “کرتاهی و مرتاهی” زیاد تحریر شده بود. در اخیر این خاطره صادقانه اقرار میکنم که مردم عوام پشاور خیلی مردم بیغرض، عاجز و پابند نماز بودند و اوغایتا هم باوجود ناسازگاریها، ناملایمات و صد ها مشکلات دیگر خوب غایتا بود، یادش بخیر.
وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید