
قدرت تعامل یکی از ویژگیهای برجسته همه موجودات زنده و انسانها در صدر انهاست .تعامل در معنای کلی لازمه انعطاف نیز هست که باز قدرت انعطاف جسمی و معنوی انسان را از توانایی های فوق العاده ای برخوردار نموده است که چارلز داروین انرا ویژگی برجسته انسانها دانسته است..ان توانایی انعطاف که در بدن انسانهاست برترین و مدرنترین دستگاههای خودکار جهان تا کنون با ان قابل مقایسه نیست.تعامل و انعطاف یک توانایی و مهارت است که یکی از عوامل موفقیت انسانها محسوب میشود.به همین دلیل گفته اند انکه انعطاف ندارد یکباره می شکند.توانایی تعامل و انعطاف بدون تردید یکی از ویژگیهای بزرگ یک نهاد اجتماعی و سیاسی و غیره است.میتوان گفت جزمیت و انعطاف ناپذیری رژیم طالبان اگر در یک برهه زمانی موقتا دلیل بقا و دوام انها باشد در دراز مدت بدون شک دلیل زوال و نابودی شان خواهد شد.نظامیکه از تعاملات مثبت و ضروری با شهروندان خود و رقبا و مخالفین سیاسی خود پرهیز میکند دلیل ضعف و بی پایگی انست .عدم توانایی عقلانی و عملی طالبان در معامله با بقیه ملت و تمام جهان انها را در انزوای حقارتبار و نومید کننده ای قرار داده است تا انجا که بعضی ها از خود میپرسند چرا طالبان تا ان درجه از تکامل انسانی محروم اند که خود را در انزوای فناپذیری قرار داده اند.انکه از تعامل با دیگران میترسد دلیل ضعف اوست.او خوف دارد که در صورت تعامل با جهان هویت توهمی و خیالی اش برباد میرود و نابود میشود.او خود این نکبتی را که دران بسر میبرد تقدس و فضیلت میپندارد.این خود یکی از اشکال وخیم از خود بیگانگیست در هاله از اوهام.عوامل این انزوا فقط به همین نکاتی که ذکر شد خلاصه نمیشود ان اینکه ساختار ایدیولوژیک ،سطح فرهنگ و درجه فهم طالبان از جهان و انسان به انها اجازه تعامل با دیگران و اصلاح خود را نمیدهد .قدرت خود اصلاحی مقتضای قدرت اندیشیدن انتقادی و داشتن هویت سیال در پروسه تعاملات بشریست که بطور قطع در طالبان وجود ندارد.از ویژگی پویایی و تولید معرفت بیگانه اند که شرط بقای یک جامعه است.داشتن ایدیولوژی جزمی و منضبط فرصت انعطاف فکری و ابتکار عمل را از اعضا ستانده است.شیوه اندیشیدن و نوع عملکرد اعضای ان درین قالبهای جزمی و ثابت شکل گرفته است.مانند اسب گادی قدرت روگرداندن براست و چپ را ازانها گرفته است.نوع عملکرد و نوع تفکر شان هردو در قالبهای ثابت به انها فورمی خاصی بخشیده است که توانایی تعامل فکری و عملی را در فورم و فضای دیگر به انها نمیدهد.از سوی دیگر دراوردن فرامین رهبری طالبان بصورت احکام قطعی و مطلق شده رابطه انسانی میان انها و رهبریت شان را قطع نموده است.ان فرامین مانند وحی اسمانی و احکام بلامعارض گویی از عالم غیب بر موجودات خاکی فرود می ایند.انکه در مقام رهبری قرار دارد از جنس مطلق و روحانی شمرده میشود و انانکه مخاطب قرار می گیرند خود را مشت حیوانات مقلد بحساب می اورند.تصور فرمانبرداران و مکلفان محض از ماهیت دست نیافتنی رهبریت انها را در یک طلسم ذهنی و روانی بگونه باشندگان غار افلاطون در می اورد. وقتی همه قالبهای ذهنی مقدس و فرامین نازله از مقام رهبریت مطلق و خدشه ناپذیر گشتند طبعا تخلف ازین فرامین و با دیده شک به انها نگریستن پیروان را مغضوب و ملعون قرار میدهد و گناه شمرده میشود.اگر این تخلف در ایین های دیگر یک خطا و اشتباه محسوب میگردند در میان طالبان یک گناه شمرده میشود که مستوجب عذاب است.شاید هیچ راهی برای بازگشت جز توبه و انکار از خود باقی نمی گذارد.پیروان هم باید خود شان را در ذهن خودشان مستوجب عذاب پندارند.رهبریت هم ازانسو قدرت رجوع از فرامین خود را ندارد و خاطیان را هم نمیتواند ببخشد زیرا مقام خداییش مورد شک قرار میگیرد.در چنین فضایی که قدرت پا کج گذاشتن و صدای اعتراض بالا کردن ناممکن میگردد راه رهایی فقط درینست که یکباره و برای همیشه از طلسم دیو بیرون بپری و عصیان ورزی.چنین فضای مطلق بسته و خفقان اور فرصت گشایش و انعطاف ندارد .یا مطلق میماند و یا یکباره سکوت مرگبار دران می شکند .وقتی یکتن از اسیران طلسم دیو از بند پرید انگاه قداست دیو در ذهنها ترک بر میدارد.با پریدن یکتن از حصار دیو در حصار رخنه می افتد و طلسم شدگان در قداست و مطلقیت دیو شک خواهند کرد.اینگونه است که طلسم میشکند.بعد ازان خواهیم دید که اسیران یکی یکی از بند دیو میپرند و هر روز خشتی ازین دیوار می افتد.رخنه در حصار همان و فروریختن نهایی حصار بر سر نگبانان سحر و افسون همان.انچه گفته امد عامل درونی شکست و فروریزی فضاییست که قدرت تنفس و حرکت را از باشندگان قلعه گرفته و غیر قابل تحمل شده است.فضای اختناق مطلق در یک توتالیتاریسم فرصت کمترین ازادی و حرکت ارادی به افراد را نمیدهد اما فشار های گوناگون و روزافزون و لایه به لایه لحظه به لحظه تراکم میکند تا انفجار نهایی را نزدیک تر سازد.رژیمهای توتالیتار مانند طالبان تا وقتی کارایی و بقا دارد که در چنبره بسته همین ایدیولوژی عمل نماید .چنین ایدیولوژی برای بقای خود نیازمند کنش میکانیکی یکسان از سوی اعضاست.این دو مولفه تیوری و عمل با یکدیگر همسنخی دارند و مقوم یکدیگرند.این نکته حایز اهمیت است که بدانیم چنین ایدیولوژی که بصورت اگاهانه و حساب شده در تناسب با یک هدف سیاسی مهندسی شده است به هیچصورت ماهیت معرفتی و ایمانی ندارد بلکه بند ها و زنجیر هاییست برای اسارت انسانها و برای از خود بیگانگی و افتادن در طلسم دیو استبداد.این صورت ایدیولوژی با سرشت ذاتی معرفت باز و سیال در مغایرت کامل قرار می گیرد.گشودگی و سیالیت معرفت با ماهیت کمال وجودی انسان هماهنگی دارد.این میکانیسم کارکرد حکومت دینی هم با سیر معرفتی دینداران و هم با سرشت اخلاقی دین در تعارض کامل قرار دارد.شاید مبالغه نباشد اگر بگوییم که نوع رویکرد حکومتهای دین سالار که ما درین روزگار شاهد انیم چنان عامل بدنامی و انزجار مردم وبویژه نسل جدید از دین میشود که تا کنون هیچ گروه و نهاد ضد دینی درینکار موفق نبوده است.انکس که گفته استبداد دینی زشت ترین نوع استبداد است بخوبی به عمق این فاجعه پی برده است.ایمان و فضایل اخلاقی که لازمه ازادی و رضاییت انسان است با استبداد دینی تناقض اشکار دارد.

وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید