
علامه کواکبی می گوید: «نویسندگان اروپایی بر این باورند که استبداد سیاسی از استبداد دینی برمی خیزد و گروهی اندکی از آنان می گویند: اگراستبداد دینی مولد استبداد سیاسی نباشد دست کم با هم برادر و همسربوده و به یکدیگر نیازمند میباشند و هر کدام دیگری را درخوار گردانیدن مردم یاری می رسانند؛ زیرا اولی بر دلها و دومی بر پیکرهاحکومت می کند.» .کواکبی این را تهمتی بر تورات و انجیل واقعی می داند، زیرا به نظر او آنچه که اربابان کلیسا افزوده اند و یا در قول و عمل نشان می دهند با حقیقت آموزه های موسی و عیسی (ع) تفاوت دارد.او بویژه قرآن را از این اتهام مبرا می داند، اما وی تا حدودی به این افراد حق میدهد که چنین داوری کنند، زیرا قضاوت این افراد نسبت به کردار و گفتار و واقعیتهای تلخ جوامع دینی و مذهبی است نه جوهر دین.مردم، کشیشان و روحانیان و پیروان آئینها را می بینند و آنها را ملاک سنجش قرار می دهند نه حقیقت دین را، طوریکه فعلآ بیشتر مردم عملکرد های حاکمان فعلی افغانستان را ملاک سنجش قرار میدهند.کواکبی می گوید: دو استبداد دینی و سیاسی همکار یکدیگرند ومردم را به جایی می کشانند که حاکم ستمکار را همچون خدای معبود، تعظیم و عبادت کنند و همین امر در امتهای پیشین و معاصر سبب شده که مستبدان متناسب استعداد ذهن و فهم رعیت، ادعای الوهیت نمایند، درنظر وی از میان رفتن یکی از دو استبداد نابودی آن دیگری را درپی دارد، در عصر ما هم رهبران، امیران و حکمرانهای دینی را پیروان شان بگونه بت پرستش میکنند و هرگاهی نام رهبران شان گرفته شود چنان درود و سرود برپا میکنند تو گویی اسم پیامبر یا معبود شان گرفته میشود.
بنابراین بسیار اتفاق افتاده است که مستبدانی سخن از دین گفته اند، یا به ترویج افکار و عقایدی به نام دین پرداخته اند زیرا آن رابهترین وسیله برای تحمیل خواسته های خود می دانسته اند.به عقیده وی، جباران مستبد، ترویج این اندیشه را برای اغراض خویش سودمند میدانند. از نظر او، برخی از مسلمانان نیز باتفاسیر و برداشتهای نادرستی که از مفاهیم اسلامی چون قضا و قدرداشته اند، از مسیر توحید جدا شده اند و این اندیشه اصلاحگرانه را وسیله افساد جامعه ساخته اند.کواکبی با این توصیف که اسلام شریعت آسانگیر و ساده است، سختگیریها و تفسیرهای ناروا از اسلام را، برخاسته از نادانی وستمگری می شمارد.از نگاه او آنچه به نام اسلام در جامعه حضور دارد، قابل پیروی وفهم و عمل نیست و چندان با روح و فطرت بشری ناسازگار است که کسی جرات تبلیغ آن را ندارد.او می نویسد: که برخی از روحانیان کج فهم و جاهل برای خود امتیاز قائل شدند و گروهی از نادانان و ساده دلان را به ستایش و پرستش خویش واداشتند.
عبدالرحمن کَواکبی (زاده ۱۲۶۶ قمری در حلب، سوریه) به عنوان یک انقلابی بزرگ و آزادیخواه شناخته میشود و از اندیشمندان ضد استبداد بود .روحش شاد و راهش پررهرو باد
وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید