وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید

د نواندیشی د څیړنو او پلټنو میز : ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ کله چې د واک د ویش په تړاو بحث کیږې نو سملاسی د نړیوالو لیکنو سیمینارونو او څیړنیزو بحثونو په رڼا کې د دولتی بنسټونو (مقننه، عدلیه اجرائیه) قواو ترمنځ د واک د ویش او تفکیک مسئله ذهن ته تبادر کوی، خو زمونږ په هیواد کې داسې نه ده هرڅّه غیر معیاری او ځانګړې معنا لری.دواک د ویش له اصطلاح څخه زمونږ د سرچپه سیاست انګیرنه داده چې واک باید دقومونو، تنظیمی او سیاسی ډلو ټپلو په نوم د څو زور او زر لرونکو، قانون ماتونکو، زورواکانو او وژونکو تر منځ وویشل شی. متاسفانه چې همدغه انګېرنه د افغانستان په هکله د بن له لمړنی نړیوالې غونډې څخه سرچینه اخلی. بیشتر بخوانید »

مــیز اندیـــشه وپــژوهــش نواندیشی : _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ ۲۱ سال پیش، مجمع عمومی سازمان ملل متحد به پیشنهاد من و با اجماعی کم‌نظیر، سال ۲۰۰۱ را سال گفت‌وگوی تمدن‌ها نامید و امید به نشاندن صلح و گفت‌وگو به جای خشونت و ترور و جنگ و تحریم را افزایش داد. ملت ایران نیز به رغم خاطرات تلخ تاریخی، به افق جدیدی از گفتگو و تعامل برابر با کشورهای قدرتمند امید بست. این امیدها اما، با جنایت بزرگ یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ و جنگ‌های ویرانگر و پرجنایت بعدی در غرب آسیا، مجال بالیدن نیافت. ساختن بسیار دشوارتر از خراب کردن است. موانع صلح پایدار واقعی‌اند، اما فائق‌نیامدنی نیستند. برای برداشتن این موانع باید برای مطالبه‌ی صلح و گفت‌وگو و طرد کسانی که خیال‌پردازانه به جنگ تمام‌نشدنی و نوعی «برخورد تمدن‌ها»ها می‌اندیشند فعال‌ شویم. بیشتر بخوانید »

میز اندیشه وپــژوهــش نواندیشی : _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ سال ها قبل که دانشگاه میرفتم دو ماهِ رخصتی های تابستانی را همراه با بیست و پنج یا سی تن از محصلین دیگر در کارخانه جنگلک کابل به اصطلاح مزدورکاری میکردیم......اشتباه همه ما در این بود که ما صداقت و اعتماد را بر سیستم ترجیح داده بودیم. مثلا بجای انتخاب یک فرد صادق و با اعتماد اگر سیستمی را بوجود می آوردیم که بعد از هر چند روز این نماینده تبدیل میشد و فرد دیگری جایش را می گرفت شاید امکان فساد و یا خریده شدن نماینده ها کمتر میشد.همانگونه که آب هر قدر پاک و زلال هم باشد اگر مدت زیادی در جایی بدون حرکت ایستاده بماند گندیده و فاسد میشود، ماندن افراد در پست های دولتی هم به مدت طولانی زمینه فساد را زیاد میسازد.دستگاه بوروکراسی افغانستان متاسفانه به لوایاتان و یا هیولای بزرگی تبدیل شده است که از از فرق سر تا پنجه ی پا غرق در فساد است و هر آدم صادق و با اعتماد که داخل شکم این هیولا شود بعد از مدتی یا اور هضم میکند و جز از سیستم میشود، یا اگر قابل هضم شدن نبود دوباره او را استفراغ میکند و یا هم به مواد زائده تبدیل اش دو باره به بیرون پرتاب اش میکند.متاسفانه در افغانستان ما بیشتر دنبال افراد صادق و با اعتماد هستیم تا سیستم های خوب که جلو فساد را بگیرد. بیشتر بخوانید »

د نواندیشی د تحلیل او حیړنو میز : ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ زما په فکر کرونا ویروس چی کله هم نشئت وکړ چی په خواشینی سره نړۍ دظلم او جنایاتو ښکار شوی وه نړۍ ددوه قطبونو پر ځای یو قطب شوی وه . هرڅه هم چی لبرال سرمایه داری نظام غوښتل هغه یی کول ، مخصوصأ له هغه مهاله را پدی خوا چی په امریکا کی د ترامپ په مشرۍ جمهوری غوښتونکی واک ته رسیدلی دی ....له کرونا وروسته نړی لپاره جوته شوه چی هیڅ فرد په یوازی ځان له جمعی او ټولنی پرته ژوند ترسره کړی همدا شان یوه ټولنه هم نه شی کولای چی له افرادو پرته دژوند قافله پر مخ بوزی . خو ددی د مدیریت په موخه پکار ده چی ټولنه پر یوه داسی نړیوال او انسانی تفکر ولاړه وی چی د هغی پر بنسټ دانسان نیکمرغی اودتکامل لوړو پړاؤنوته ورسوی . بیشتر بخوانید »

دنواندیشی د څیړنو او پلټنو میز : ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ تر هغو چې مونږ ځینې ویده یو او ځینې ویښ بیا د چارواکو قهقهو ته چکچکې وهو، نو مړیو ته به مو دښتې او ژوندیو ته څلورنیم کیلو غنم ورکول کېږی دا خبره می نن د یوه شور ماشور په ترځ له سرور خان آکا چی په خولو کی ډوب ؤ او د یوی غونډی پر لور یی ځان کشولوواوریده ...... د کرونا په وړاندی د تدابیرو د نیولو په درشل کی یی هری یوی کورنی ته څلورنیم کیلو غنم په آزمائیشی توګه ورکول چی ګنی په مړه ګیډه دکرونا سره وژونکی جګړه پرمخ بوزی ! هلته بل یی بیا چی نوی یی دهرات ولایت دداروغه ګۍ پر کرسۍ خیټه آچولی ده ویل چی غواړم تاسو ته په صراحت ووایم زه په هرات کی د هدیرو کیناستلو په حال یم که ستاسو روحیه او مورال کمزوری کوی هم زه دهرات دشتی د هدیرو د جوړلولو په حال کی یم . بیشتر بخوانید »

د نواندیشی د تحلیل او نظر میز : _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ د ننګرهار والی میاخیل صیب د سولې پیغام راډیو د پیج پر یوه پوسټ، پر خپل وال تبصره کړې ده.غواړو پر پوسټ یې وړه شانتې تبصره هم وکړو.د میاخیل صیب د پوسټ اصلی خبرې داسې دی "خفه کیږو به نه. زه د دې سرویو په هدف پوه نشوم چې دا ځینې اشخاص او ادارې څه غواړی، او زمونږ مقایسه کول په څه منظور دی؟ ولې مونږ سره مقایسه کیږو، ولې نور سره نه مقایسه کیږی؟ فکر کوم یو څه شخیصت وژنې راز یې هم تر شا دی، چې ځینې مونږ توهین کړی"......موږ تاسو (څلور والیان) د سیاسی طرز تفکر، قیافې، سلیقو، علایقو او شخصی لوړ او ځوړ  تر مخې نه سره مقایسه کوو بلکې په دې سره غواړو د ښې حکومتولۍ د تطبیق او تحقق څرنګوالی او د پر مختګ، توسعې او خدماتو بیشتر بخوانید »

مــیز اندیشه وپــژوهــش نواندیشی : ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ کروناویروس، یا ویروس تاجدار، حداقل خود را به هفت شکل از جمله سارس و کووید ۱۹ نشان داده است. ارتقای این ویروس از مرز اپیدمیک (همه گیری) به حد پاندمیک (عالم گیری) سبب شده به موضوعی جهانی تبدیل شود. ابتلای دنیا به این ویروس، بلایی بشری تلقی می شود. کسانی که این مسئله را نظریه توطئه تحلیل کرده اند، نه تنها شواهد متقنی برای آن ندارند، بلکه خود به چند گروه تقسیم شده اند. وقتی ویروس در چین گسترده شد، گفتند کار امریکاست، و وقتی قربانیان امریکا از چین فزونی گرفت، گفتند کار چین است! به گفته عبدالله شهبازی اولاً این ویروس باتحلیل فوق سازگار به نظر نمی رسد، ثانیاً اگر بنا باشد این نظریه را مبنا قرار دهیم، باید آن را توطئه روسیه علیه ناتو بدانیم! به هر حال، کرونا توانسته جهان را در ابعاد مختلف به خود مشغول سازد. این ویروس در حوزه های مختلف سیاست تأثیراتی به شرح ذیل داشته است بیشتر بخوانید »

دنواندیشی د تحلیل او سروی میز : __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ په پوهنتون کې سیمنار پیل کیده،په تالار کې ناستو ګډونوالو ته مالومه نه وه،چې په سیمنار کې څه پېښیدونکې دی.په هره لور ټیټ شور اوریدل کیده.دغه مهال یو استاد ته ورته کس دریځ ته راغی.په تالار کې چوپتیا خوره شوه،د څه وخت لپاره یې حاضری ته وکتل او په لاس کې یې د شلو ډالرو نوټ نیولی وو،هغه لاس پورته کړ او ټولو ګډونوالو ته یې ښکاره کړ او وه یې پوښتل چې دغه د ۲۰ ډالرو نوټڅوک غواړی؟ ....نن چې هر څه ترسره شول ټول یې په یاد ولرئ چې د ۲۰ ډالرو له نوټ سره چې موږ او تاسو هر څه کړې دی،اوس هم د پخوا په څېر قیمتی دی،هیڅ توپیر یې ورته نه دی کړی.په همدې توګه که ژوند او ټولنه له موږ سره هر ډؤل بده رویه ساتی،حالات تنګ او خراب اوسی،زموږ بې عزتی او توهین کیږی،موږ ته ستونزې راولاړیږی،بیا به هم زموږ په حیثیت او اهمیت کې بدلون نه راځی بیشتر بخوانید »

مـــیز اندیشه وپــژوهــش نــوانــدیشی : _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________ ما بارها گفته ایم ونوشته که اگرهمه مدافعان وضع موجود متحد شوند تا به نام دموکراسی ومردم سالاری همچنان چسب زدن ترقی وپیشرفت برنظام مافیائی حاکم برسرنوشت افغانستان رادر انطباق با مفاهیمی چون دموکراسی ، عدالت و قانون اساسی افغانستان بدانند نه میتوانند اظهارات منتقدان سابق و مؤتلفان کنونی خویش را با ضرب زبانی های خنده آور خویش توجیه کنند.چنانچه همین امرالله خان صالح از اذناب و مریدانی که تازه درزیر سقف خانقاه ارگ درآمده است و با خانم فرحناز فروتن از ژورنالیست های ورزیده شبکه تلویزیون یک که ازشهر کابل نشرات دارد مغائر با اظهارات یکسال و اندی قبل اش در محفلی که در ولایت کاپیسا از سوی فعالان روند سبز برای اعمال خفیف یک فشار نرم افزاری بر اهرم های قدرت در ارگ فرا خوانده شده بودند اینگونه اظهارداشته بود : اگر قانون اساسی افغانستان درست ساخته می شد ، اگر قانون زیر نام رئیس جمهور یک سلطنت ایجاد نه میکرد امروز مردم حق شان ، حق شان بود......؟ درهمین طور مذاکره همین ملت باید به نمائنده گی از خودش خودش صحبت کند نه آقای خلیلزاد !ازهمکاران نهایت ورزیده و دانشمند ما محترم سید فضل الله کابلی بر آن یادداشتی نگاشته است که توام با یادداشت نواندیشی خدمت شما عزیزان تقدیم میداریم بیشتر بخوانید »

د نواندیشی د ادب او هنر میز : ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ وطن عبارت دی له هغه ځمکې او خاورې څخه چی سړی پکښې پیدا شوی او لوی شوی وی . وطن هغه خاوره ده چی دهغې نه شړی خوړلی اوڅکلی وی اوپه هغې کې یې لوبې کړې وی او دهغې په هوا کی یی تنفس کړی وی او پکښې اوسیدلئ وی .وطن ته ولی مور وایی ؟ ځکه چی هر شخص ته ترهر څه ګران خپل حیات دی په جسمی حیات کی دهر سړی حیات د مور دغیږې مرهون دی ، دمور شفقت او مهربانی ، دمور زیار او زحمت ، دمور قربانی او فداکاری بی مثله دی که مور نه وی بی شکه اولاد هم نه وی دغه رنګه وطن هم دی . دا پورته څو ښائیسته کرښی د پښتو ادب لوی استاد خدای بښلی قیام الدین خادم څو لسیزی پخوا کښلی او دهغه مرحوم د فرهنګی او معنوی ځای ناستی آغلی ډاکتری ثریا جان خادم په هڅو په داسی حال کی چی نن دهمدی خاوری بچیانواو اولادونو دخپلی ګلالی مور ( وطن ) هډوکی هم د سیاست د منډیی په ویترینونو کی د خرڅلا په موخه را ځوړند کړی دی . نواندیشی له آغلی ثریا جان خادم څخه په مننه او درناوی یادونه کوو چی د وخت مشاهیر او اتلان هیڅکله هم نه مری او نومونه یی د اولسونو په تاریخ کی د تل لپاره په زرینو کرښو لیکلی وی . بیشتر بخوانید »