وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید

په دی وروستیو کی د طالبانو په نوم د یوه طالب لوړپوړی چارواکی له لوری چه په قندهارۍ لهجه خبری کوی او داسی ښودل کیږی چی ګنی د کندهار د امارت په کوم جومات کی د جمعی دمبارکی ورځی خطبه اوروی .خو کیدای شی له هغه ځایه چی د طالبی متحجرانه تفکر په رڼا کی اسلام پوله نلری او یو څوګ چی دتاریخ په هره دوره او هره جغرافیا کی زیږیدلی او دهم هغه مهال په مذهبی تقوی سنبال وی نو کولای شی په ټول تاریخ او د جغرافیاوی قلمرو په هره برخه کی د مشرتابه او دټولنی د مدیریت جوګه بللی شی همدغه آخند هم چی په قندهاری لهجه خبری کوی د لوی کندهار سره نږدی په پوله هغه خوا د کویټی او بلوچستان اوسیدونکی وی او اوس مهال دطالبانو په واکمنی کی چی څه دپاسه یوه کال را پدی خوا په یوه لویه دنده ګمارل شوی وی او اوس مهال د کندهار په کوم لوی مسجد کی په له شرمه ډکو کلیماتو او الفاظوګنی  د اسلام د مقدس دین فضائیل او کرامات  بیانوی او ځوان نسل دهغه په وینا د خدای لوری ته راکاږی بیشتر بخوانید »

پیام وحیانی پیامبران در روزهای اول چون صور اسرافیلی بود در پیکر افسرده جوامع بشری که به تن های مرده جان میداد و حرکت،به زندگی معنی و به انسانها آزادگی و کرامت.اتشی بود که وقتی در جان بردگان و مغضوبین و توهین شدگان میزد رستاخیزی برپا میکرد که هیبتش سلاطین جایر و امپراطوران سرکش را برخود میلرزاند.این آوانی بود که دین نهضتی حرکت آفرین و آزادیبخش بود و هنوز حصار های سنگین کلام و فقه فربه اورا زمینگیر و میخکوب نکرده بود.به قول اقبال لاهوری هرکه تخمی از وحی در جانش میکارید شمشیر میدرود بیشتر بخوانید »

هواداران و شیفتگان حکومت دینی تصور میکنند که قرآن یک قانون اساسی کامل،مکتوب و آماده است فقط یک چیز کم است و آن به چنگ آوردن قدرت سیاسیت که اگر این مآمول براورده گشت همه چیز بگونه معجزآسا روبراه خواهد شد،همینکه چماق قدرت را بدست گرفتید مثل اینست که صاحب ید بیضا و عصای موسی شده اید.شاهکلید همه درهای بسته و معضلات اجتماعی بچنگ تان افتاده است.اگر گردون بکام تان نچرخد میتوانید زمین را بکام خویش بچرخانید.. بیشتر بخوانید »

سالیانی پیش عنوان: «گل سرخ توحید را تیغ نگهبان است» شنیده بودم! به تجربه نیز دریافته‌ایم که «آزادی و امنیت» در برابر تجاوز زورمندان به حقوق فرودستان، از جمله در انتخاب دین و آيین را جز«عدالت» پاسداری نمی‌کند. عدالت نیز نیازمند «قدرت قانون» برای «دفاع» از حقوق مردم است که پس از هزاره‌ها در اواخر قرن بیستم در ماده نخست منشور سازمان ملل متحد به تصویب رسید. اما سخن ما مربوط به اقلیتی است که ۱۴ قرن پیش از «بُت پرستی» آباء و اجدادی به «یکتا پرستی» ایمان آورده و به دلیل شکنجه و آزار از مکه رانده و به مدینه مهاجرت کرده بودند، آیا چنین مردمی حق داشتند در هجرت از ایمان و امنیت خود دفاع کنند؟ بیشتر بخوانید »

اصلی مسله داسی ده چی کومه جامعه چی موفقه شی ، شورا ، حکومت ، عدلیه  اونور حکومتی اورګانیزم جوړ کړی . دغه ( ملت) دی .اوبیا هم دغه جامعه یعنی ملت دی چی د درې واړو قوتونو ترمیڼخ د توازون ساتلو لپاره  د دولت رئیس  دروی او د دولت رئیس د توازون ساتلو ، افراط  اوتفزیط لری کولو ،  د عدالت  دقباح ، د انخرافاتو د مخنیوی ، د ملی نوامیسو د حفظ او حمایت له پاره وظیفه لری ، نو څوک چی وایی دولت  او حکومت یو شي دی .په حقیقت کی  د دولت دمقام  تحقیر کوی او دا لویه ملی ګناه ده ، هو داخبره روغه ده چی پارلمان ته پارلمانی حکومت  مسؤل دی نه بادشاه .نو ګویا دولت  یوه لویه ونه ده ، ملت یی بیخ ، حکومت یی څانګی  ا وښاخونه دی ، په بل عبارت ددغی لویی ونې بیخ ته ملت ، ښاخونو ته یی حکومت  او مجوموعي حیثیت  او شکل ته یی دولت  ویل کیږی ، که ملت نه وی حکومت نشته  بیشتر بخوانید »

یکی از برجسته ترین و نمایانترین تجارب و رویدادهای دهه های اخیر کشور ما افغانستان شکست فاجعه بار ایدئولوژیها و مدعیان انها بوده است.این تجربه عبرت انگیز نشان داد که با ایدئولوژیهاو شعارهای پرفیس وباد سیاسی نمیتوان به کارزار ظلم و بیعدالتی رفت.همینگونه این تجربه نشان داد که این فعالان و گروههای سیاسی از چپیهای بیدین گرفته تا دینداران بی تعهد و بی مسئولیت در اصلیترین رسالت خود که بیداری و قدرت تفکر نقاد دادن به مردم است بگونه شرمناکانه ای ناکام بوده اند. بیشتر بخوانید »

زموږ اوسنيو حاکمانو به خپلې شل کلنې مبارزې ته څومره سپيڅلتيا او تقدس وربښلى واى چې خپلو ديني مکلفیتونو او له نړيوالو سره ترسره شويو ژمنو ته د کلک تعهد له مخې د شلمې پېړۍ له کليوالي منزوي چوکاټ څخه راوتلي واى او د يويشتمې پيړئ له معاصرو غوښتنو سره سم يې د وخت او عصر په حال د خبرو ديني علماو د يوه واکمن کميسيون تر مشرتابه لاندې له هر قوم سمت جنس ژبې او سياسي ليدلوري درلودونکو، پاکو په رابللو يې اساسي قانون تصويب او د خپل حکومت لپاره ملي مشروعیت ترلاسه کړى واى. بیشتر بخوانید »

تاریخ دین تاریخی پیچیده است. هر قدر که بیش‌تر در آن نظر می‌کنیم و آن را به مطالعه می‌گیریم، با نکات تازه‌تری مواجه می‌شویم. یکی از مفاهیمی که می‌تواند بخشی از این تاریخ را به ما بنمایاند، مفهوم بسته‌بندی‌ دین[۲] و دین بسته‌بندی‌شده[۳] است. در ادبیات جامعه‌شناسی‌ دین اغلب دین بسته‌بندی‌شده در برابر دین زیسته[۴] قرار داده می‌شود و دوگانه‌ی دین بسته‌بندی شده/دین زیسته صورت‌بندی‌ می‌شود (Bouma, ۲۰۱۸). اما اولاً این دو لزوماً در تقابل با هم نیستند و هم‌زمان می‌توانند وجود داشته باشند و ثانیاً در یک سطح از واقعیت قرار ندارند زیرا یکی ناظر به زیستن دینی است و یکی ناظر به سازمان‌دهی و صورت‌بندی‌ دین است بیشتر بخوانید »

استاد عزیز و ارج‌مند آقای حسن یوسفی اشکوری دو جا در نوشته‌ی اخیرشان به سخنان یا نوشته‌های من نقد وارد کرده اند. نخست در باره‌ی شبه‌تکفیر گفته اند: «برخی ضمن اذعان به عدم وقوع تکفیر، از عبارات میان تهی و مهملی چون «شبه تکفیر» استفاده می‌کنند. می‌توان از تعابیر نادرست و مبهم و شبهه‌آفرین به حق انتقاد کرد و خواست که هر گوینده از چنان تعابیری پرهیز کند اما اصرار بر تکفیرگری هیچ وجهی ندارد» (یوسفی اشکوری، ۱۴۰۱).در جای دیگری از مقاله‌شان نیز تعریض‌هایی به بحث من در باره‌ی واسازی دین داشته اند و فرموده اند: «اخیرا ذیل عنوان بازسازی و واسازی اسلام و یا اسلامی (حتی متأسفانه گاه ذیل نام های بزرگانی چون اقبال و شریعتی انجام می شود)، نگران‌کننده است» بیشتر بخوانید »

اخیرا بحثی درگرفته است حول عناوینی چون «هسته سخت اسلام» و یا این که «آیا اسلام ذاتی دارد یا نه». گرچه این عناوین جدید می‌نماید ولی محتوا و موضوع آن بسی قدیمی است. اما آنچه اکنون مهم می‌نماید آن است که در جریان اصلاح دینی یا نواندیشی دینی معاصر، این موضوع به شکلی دارد تبدیل می‌شود به غیریت‌سازی و نوعی مرزبندی پررنگ و به یک معنا اسکولاستیک نوین مذهبی حتی در قالب تعابیر سنتی اسلام و کفر و مانند آن. در این نوشتار، ضمن اشارتی به ادبیات مذهبی مرسوم در این باب در تاریخ اسلام، می‌کوشم اهمیت و جایگاه موضوع مورد بحث در نحله اصلاح دینی معاصر را نشان دهم و نتیجه بگیرم که چنین مبحثی و عنوانی در متن و بطن اندیشه اسلامی کنونی لغو و بلاموضوع است. بیشتر بخوانید »