
تحولات امروز افغانستان نشان میدهد که جنگهای اینده تنها نظامی نخواهند بود؛بلکه جنگهای قومی،هویتی وژیوپولیتیکی برای تجزیه کشورها وبیثباتسازی منطقه خواهند بود. در این میان، پروژههایی چون «ترکستانخواهی» و«خراسان داعش»اگرچه درظاهرمتفاوتاند،اما درعمق راهبردی،دولبه یک قیچی برای تضعیف افغانستان و مختلسازی ثبات منطقه محسوب میشوند.یکی باابزارافراطگرایی مذهبی،انفجار وترورعمل میکند ودیگری باتحریک هویتهای قومی و پروژههای تجزیهطلبانه.اماهدف هردو،فرسایش امنیت منطقه، قطع کریدورهای اقتصادی اسیا وتبدیل افغانستان به میدان جنگهای نیابتی است.
تحولات امروز، ریشههای تاریخی نیز دارد. حافظه منطقه هنوز تقابل صفویان، نیروهای خراسانی، تاجیکها و قبایل پشتون با امپراتوری عثمانی را در خود حفظ کرده است. در ان دوران، خراسان تاریخی و افغانستان امروزی، عمق استراتژیک جبهه مقابله با توسعهطلبی عثمانی به شمار میرفتبخش مهمی از نیروهای نظامی و اجتماعی دولت صفوی از تاجیکها و قبایل پشتون خراسان تشکیل میشدند و همین مسئله نشان میدهد که پیوند ژیوپولیتیکی ایران، تاجیکها و پشتونها، برخلاف تبلیغات تفرقهافکنانه، ریشهای تاریخی و تمدنی دارد.امروز نیز بسیاری از تحلیلگران، احیای گفتمانهای پانترکیستی را بازتولید مدرن همان رقابت تاریخی عثمانیگرایی میدانند؛ با این تفاوت که اینبار جنگ، با رسانه، شبکههای استخباراتی و تحریک هویتهای قومی پیش برده میشود.
در ماههای اخیر، روسیه رسما
هشدار داده است که گروههای تروریستی فعال درافغانستان، بهویژه داعش خراسان، ابزاری برای بی ثباتسازی منطقه و فشار برقدرتهای اسیایی هستند.این نگرانی باعث شده است که ایران، روسیه، چین وبخشی ازجریانهای ملی افغانستان، بیش ازگذشته به یک درک مشترک امنیتی نزدیک شوند.دراین چارچوب، بسیاری باور دارند که پروژههای قومی و تروریستی، بخشی ازراهبرد بزرگترغربی ـ عربی،عبری برای جلوگیری ازشکلگیری نظم مستقل اسیایی و همگرایی منطقهای است.
برخلاف تبلیغات رسانهای، مخالفت با پانترکیزم تنها به فارسیزبانان محدود نیست.بخش بزرگی ازپشتونها نیزمیدانند که هرگونه پروژه تجزیه در شمال افغانستان، سرانجام کل کشور راوارد جنگ قومی دائمی خواهدکرد.پشتونها، تاجیکها،هزارهها، ازبکها وسایر اقوام، قرنها دریک جغرافیای مشترک زیستهاند وامنیت هیچ قومی جدا ازامنیت قوم دیگر نیست.به همین دلیل،ارام ارام یک فهم مشترک درحال شکلگیری است که بقای افغانستان در «همگرایی ملی» است، نه در تجزیه هویتی
افغانستان امروز میان دو مسیر قرار گرفته است:یا به میدان دائمی جنگهای قومی و استخباراتی تبدیل خواهد شد، یا به محور اتصال و همگرایی منطقهای بدل میگردد.راه نجات کشور نه در ترکستانخواهی و خراسان داعش، بلکه در حفظ تمامیت ارضی، تعریف منافع ملی و اتحاد تاریخی اقوام افغانستان نهفته است.امروز نزدیکی ایران، پشتونها و تاجیکها در برابر افراطگرایی قومی و پروژههای تجزیهطلبانه، تنها یک موضع سیاسی نیست؛ بلکه بازگشت یک همگرایی تاریخی و تمدنی برای دفاع از ثبات، امنیت و اینده منطقه است.
وب سایت نواندیشی به ویب سایت خبری تحلیلی نواندیشی خوش آمدید