گـزیده اخبــار
خانه » اندیشه » کـــودتـــای مــــصــر را بــا عـــینــک غــربـــی نــه بـــینـــیـــد ،
کـــودتـــای مــــصــر را بــا عـــینــک غــربـــی نــه بـــینـــیـــد ،

کـــودتـــای مــــصــر را بــا عـــینــک غــربـــی نــه بـــینـــیـــد ،

 Egept Army Coup and western Lins 30F
نو اندیشی : تعدادی ازناظرین لیبرال سیاست خارجی امریکا از خلع محمد مرسی اولین رئیس جمهور منتخب مصر استقبال کرده و بر این باورند که این یک ” کودتای نظامی خوبی” بوده و لیبرال های آمریکایی باید از آن حمایت کنند.

آنها مدعیند که این اقدامات به نام مردم انجام گرفته، ارزش ها مترقی را به پیش می برد، مهمتر از همه آن که اسلام گرایان را از قدرت خارج کرده و درها را برای سکولار های مصری گشوده است.

این گونه استدلا ل ها انسان را به یاد جمله معروفی از یک سرگرد آمریکایی در ویتنام می اندازد که “جهت حفظ شهر، ضروری بود آن را ویران سازیم.” این فرض ها و استدلال ها در موشکافی های دقیق فرو می ریزند.

این کودتا شکست سنگینی برای آینده یک مصر دموکراتیک است. یک ارتش متمرد و غیرپاسخگو به مرکز سیاست باز گشته است ، واقعیتی که شادمانی آمریکا برای خلع مرسی را بسیار بهت انگیز می کند. در عین حال این گونه حمایت ها بیانگر یک مسئله فلسفی عمیق مطرح در غرب است: چگونه می توان درباره گسترش دموکراسی در جوامع مسلمان فکر کرد؟

این مسئله فلسفی هم جنبه تاریخی و هم جنبه فرهنگی داشته و بحث های روشنفکری در غرب در رابطه با جوامع مسلمان را برای قرن های متمادی تحت تأثیر خود قرار داده است. به طور اصولی مشکل اروپا محوری است، یعنی انکار فهم جهان اسلام بر پایه تجارب تاریخی خودشان، درعوض فهم آن بر اساس تجربه غرب. سوالات اساسی عبارتند از: آیا ما می توانیم نسبت به رابطه بین مذهب و توسعه سیاسی به گونه ای متفاوت بنگریم؟ آیا مسیرهای متفاوتی به سوی مدرنیته وجود دارند بطوری که گروه های اسلامی بتوانند به طور موثر برای دموکراتیزه کردن آن جوامع قدم بردارند؟

Egypt army Coup not See with Westren Lens Nader Hashemi 30

چالش های موجود در برابر دموکراسی در جوامع اسلامی را نمی توان با چهار چوب تفسیری معمول برای ارزیابی سیاست در آمریکا درک کرد؟ آمریکاییان بایستی در خصوص مقایسه جوامع توسعه یافته و جهان در حال توسعه و قضاوت بر آن اساس جانب احتیاط را رعایت کنند.

تحریف در تحلیل مسائل از مقایسه سیاست در جوامع مدرن فوق صنعتی، که برای مدت های مدیدی در آن جا پایه های دموکراسی مستحکم شده و هنجارهای اصلی آن جوامع از طریق دموکراتیک مورد بحث و چانه زنی قرارگرفته، و جوامعی که برای مدت های مدیدی تحت حکومت اقتدارگرا اداره شده و قوانین ابتدایی آن جوامع مورد تضارب و چانه زنی قرار نگرفته، ناشی می شود. این به ویژه در مورد نقش هنجاری مذهب در زندگی عمومی مردم صادق بوده که جدیدا بحث درباره آن در جهان عرب آغاز شده است.

این مشکل فکری از گرایش طبیعی ولیکن باطل نشات می گیرد که انگار تجارب تاریخی غرب، به ویژه در مورد مذهب و سکولاریسم جهان شمول هستند. این پیش فرض انحرافی از این قراراست که چون غرب- پس از قرن ها خونریزی و آزمایش- به یک اجماع جامع لیبرال سکولار رسیده، چنین امری برای سایر نقاط جهان نیز باید صادق باشد. این نقطه کور مانع درک توسعه سیاسی در جوامع مسلمان شده که در آن سپری کردن مسیر دموکراسی به زمان طولانی نیاز داشته و اجتناب از عبور از دروازه های سیاست مذهبی ممکن نیست.

تجربه نوسازی جهان عرب- مسلمان از نظر کیفی با تجربه غرب متفاوت است. به دلا یل پیچیده ای که از شکست دولت پسا استعماری نشأت می گیرد، مدرنیزاسیون، نهضت های قدرتمند مذهبی مخالف و گروه های ضعیف سکولار را در جوامع بسیار قطبی شده بوجود آورده است.

با ظهور بهارعربی و خلع دیکتاتوری های طویل المدت و گذار به دموکراسی، امید می رفت این شکاف ها به تدریج از بین بروند. بدون تردید منطق سیاست ورزی چند حزبی ، پاسخگویی دموکراتیک و تشکیل جوامع قوی مدنی به دگر سازی ایدئولوژیکی ، سازش سیاسی و یادگیری دموکراتیک خواهد انجامید. در عین حال چنین اتفاقی مشروط به این بود که پروسه دموکراتیک در مسیر خود باقی بماند.

پس از برکناری حسنی مبارک در سال ٢٠١١، دوران انتقال در مصر با کلیه چالش های قا بل پیش بینی ، جدال ها و هرج و مرج ها که از گذشته به ارث رسیده بودند، آغاز شد. ارتش در حال عقب نشینی بود و مصریان برای شش مرتبه (برای تصویب نقشه های مختلف راه، ریاست جمهوری، مجلس وقانون اساسی) پای صندوق های رای رفتند و در مواقع مختلف اخوان المسلمین برنده گردید.

همانطور که بسیاری پیش بینی کرده بودند، اولین مرتبه ای است که اخوان المسلمین زمام قدرت را به دست گرفت، بی کفایتی اش به طرز برجسته ای نمایان شد. مرسی یکی بعد از دیگری تصمیمات بدی گرفت و محبوبیت حزبش کاهش یافت. به نظر می رسید اخوان المسلمین در انتخابات مجلس پیش رو با شکست حتمی روبرو شود. بدون شک این وضعیت منجر به دوره ای از درون نگری و بحث های داخلی منجر می شود. امکان داشت یک گروه منشعب میانه روتری ظهور کند. ولی حالا به چنین چیزی هرگز پی نخواهیم برد. آن چه که لیبرال های غربی به ارزشش پی نبردند، اهمیت دخیل کردن اسلام گرایان به سیاست رسمی بوده که قسمت اساسی تلاش برای برقراری دموکراسی در دنیای اسلام-عرب است. دورنمای تحقق چنین روندی یک ضربه جدی خورده است. درسی که اسلام گرایان خواهند گرفت آن است که احترام به دموکراسی مهم نیست، زیرا درصورت پیروزی آن ها در انتخاباتی، مخالفینشان همان قوانین را رعایت نخواهند کرد. اینک محتمل است که یک روند رادیکالیزه شدن فضای سیاسی مصر و کل جهان اسلام را برای سالیان آینده آلوده سازد.

بیست سال پیش «ادوارد جرجیان» سفیر آمریکا در یک سخنرانی معروف این سوال را مطرح کرد که آیا می توان به اسلام گرایان در زمینه احترام به قوانین دموکراسی اعتماد کرد؟ با تاکید به این نگرانی فراگیر، وی خاطر نشان کرد که مشکل بر سر تعریف دموکراسی است، یعنی “هر نفر یک رای فقط برای یک مرتبه.” وقایع اخیر مصر این معادلات را وارونه کرده است. مسببین این وضعیت اسلام گرایان نبوده بلکه برخی از لیبرال ها و گروه های سکولار با همکاری ارتش، مسیر دموکراتیک را واژگون کرده اند.

Egypt Armi Coup 28

همه این مسائل ما را بر این باور می دارد که خط مشی و مفروضات غرب در مورد تلاش برای برقراری دمکراسی در جهان اسلام و عرب را مورد باز بینی قرار دهیم. فرمول ها و سرمشق های استاندارد بر اساس تجربه غرب مبتی بر اینکه کدام مخاطبین سیاسی کارگزاران مطلوب تر برای دموکراتیزاسیون هستند، در صورت بررسی فرو می پاشند. این وضعیت همچنین در مورد مبارزات سیاسی در نظام های دموکراتیک ” استقرار یافته ” مسلمان مانند ترکیه و اندونزی و همچنین درخصوص دموکراسی های “در حال توسعه” مانند تونس و مراکش نیز صادق است.

برای آن دسته از افراد که مایلند در مورد چالش های پیش روی دموکراسی در خا ورمیانه به درکی واقعی برسند، آن چه در این برهه ضروری است درجه ای ازفروتنی و تأمل در مورد کودتایی است که موجب سقوط یک دولت غیر نظامی شد، بدون در نظر گرفتن میزان لیاقت آن دولت.

منبع: کریستین ساینس مانیتور

نواندیشی محلی برای بیان دید گاه های متفاوت است لزومأ آنچه که از این تارنما انتشار می یابند مواضع نواندیشی نه میباشند.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا