گـزیده اخبــار

خانه » اجتماعی » موسمی تخلصونه، نوی اصطــلاحات او نابــلده لــغتونه !
موسمی تخلصونه، نوی اصطــلاحات او نابــلده لــغتونه  !

موسمی تخلصونه، نوی اصطــلاحات او نابــلده لــغتونه !

 Pokhton koor

           سره بیرغونه، بې سره او بې ښکره تخلصونه نوی اصطلاحات او نابلده لغتون !!      

                                                                                                                                                                                          Qaneh Esmat

                                                                                                                                                              د هیواد دنامتو شاعراولیکوال  عصمت قانع لیکنه 

 

د دنیا پر سر افغانستان یو داسې ملک دی چې نومونه او تخلصونه هم د سیاسی هوا له تګ سره خپل مسیر او حرکت بدلوی. کله چې لا د ثور د میاشتې غوبل نه وو راغلی زه ایله د نهم صنف شاګرد وم او پر ځان مې تخلص پښتون یار ایښی وو. مشر ورور مې چې یو څه اخوانی مشربه وو زما مور ته یې د دین د وعظ په ژبه زما پر ضد له لمسونو ډک تبلیغات کول. آدې ته یې ویلی وو چې هلک د قومیت خواته ځی، قومیت هم شیطانت دی  . سبا به په دا نورو ور ګډ شوی وی. مور مې په دا نورو نه پوهېده، خو په کلی کې اوازه وه چې په مکتبو کې شاګردان کافران کېږی، زما تره محمد رحیم اکا به ورته کمونسین ویل، چې هدف یې کمونیستان وو. د ډېرو خلکو پر خولو اوښتې وه چې د نور محمد ډله کمونسین دی، خدای او رسول نه منی او خور ورور ته روا کوی. د ثور تر کودتا مخکې زیاتره تخلصونه عشقی وو او یوازې زه په کې پښتون یار وم. دا نور تخلصونه داسې وو لکه دل کباب صاحب، جګرخون صاحب، جګر پاره صاحب، دل سوخته صاحب، غیرت صاحب، همتیار صاحب. داود خان قومی او سیمه ییز تخلصونه بند کړی وو. ډېرو هلکانو چې عشقی تمایلات یې درلودل لومړی به یې په سره خودکار د زړه رسم وکیښ بیا به یې یو غشی ورڅخه تېر کړ او لاندې به یې ورته ولیکل دل کباب، دل سوخته، دلریش، دل باخته….یوه ورځ مې ښه یاد شی سهار د وخته کوم شاګرد عېنو لیسې د نجونو شاګردانو پر لاره داسې لیکونه غورځولی وو، چې تر زړه غشی په کې تېر شوی وو او دل سوخته او دل کباب تخلصونه پې لیکل شوی وو. د عیدګاه دروازې حاجی نانی کاکا دا کار زموږ وباله او ښه چاپلاخې یې پر مخ را حواله کړې. هرڅو که مې د خپل تخلص په باب ورته وویل چې دا خطونه ما ندی غورځولی زه پښتون یار تخلص کوم، خو حاجی نانی کاکا په پښتون یار نه پوهیده او دا کار یې د مکتبیانو حرامیانو باله او موږ مکتبیان په ګوتو ورغلی وو. هغه دوره د سترګو په رپ کې تیره شوه. د ثور اومه راغله او د نویو تخلصونو فصل پوخ شو، نور نو پخوانی تخلصونه نه چلیدل. د بریتونو او تخلصونو رنګ بدل شو. نوی تخلصونه څه دا ډول وو: کارګر، بزګر، خوارکیښ، ولسی، ولس مل، غریبیار، بیکسیار، توده یی، ګوندی، مسکین مل، مسکین یار، خنجرمل، خنجری، بزګریار، بزګرمل حتی یوه خو پکې خپل تخلص افت کېښود بل یې بیا نهضت وو، یوازې د تبر او کلنګ تخلص رواج نشو نور، نو د جراحی ټول آلات په تخلص بدل شول. زموږ د کلی صفور چې د کامریډ په معنی نه پوهیده پر ځان یې تخلص کامریډ کېښود. یوه ورځ کوم چا پوښتنه ترې وکړه چې کامریډ صاحب تخلص دې ډېر نابلده دی که یې را معنی کړې، ویل یې: کامریډ د اکتوبر په انقلاب کې یو ډېر اوچت مبارز وو، چې اوس یې نوم ما ځان ته د تخلص په توګه غوره کړی دی. سره بېرغونه، بې سره او بې ښکره تخلصونه نوی اصطلاحات او نابلده لغتونه باب شول، داسې باب شول چې د پاړسیوانو په اصطلاح په موډ روز بدل شول. سوسیالیزم، کمپرادور، پرولتاریا، انقلاب، بې طبقې ټولنه، کار او تولید، کمسومول، کوپراتیف، کولکتیف و غیره و غیره. … دا نو داسې اصطلاحات وو چې د چا به زده وو خلقی او پرچمیملګرو به ورته شعوری انقلابی ویل او د انقلاب شعور داسې کمال وو، چې چا به درلود بې پوښتنې یې څوک وژلای او قتلولای شول.

NoorMohamad Tarakai Aw Soor Bauragh

 بس همدا څو لغتونه وو چې د پوهنتون تر دیپلوم یې اوچت ارزښت درلود. یوه جوړه بریتونه او د چپ دیموکراتیک فرهنګ معاصر اصطلاحات جامع الکمالات خصوصیات وو. د نویو لغتونو، تخلصونو او اصطلاحاتو بې مهاره توپان لا روان وو، چې د هجرت او بندیخانو دوران پیل شو. د ببرک کارمل د عمومی بښنې په دوران کې زه هم له زندان څخه ووتم، دوې پښې مې خپلې وې، دوې مې پور کړې سیده کوټې ته ولاړم. د کوټې په هندوباغ کې چې نوی نوم یې په مسلم باغ اوښتی وو زموږ مهاجر کمپ اباد وو، چې موږ ټول مجردان پکې اوسیدلو. دلته نو د کندهار، هلمند، روزګان، زابل او د غزنی د غربی ولسوالیو لوستی او باسواده مهاجرین چې اکثره یې ځوانان وو اوسیدل. د هجرت په چاپیریال کې مې د تخلصونو نوې لړۍ ولیده، مسلم یار صاحب، مومن یار صاحب، مومن جار صاحب، جهادمل صاحب، جهاد یار صاحب، عابد صاحب، سالک صاحب، یاسر صاحب، حمزه صاحب، بلال صاحب، سنګریار صاحب او د اصحابو له نومونو څخه را اخیستل شوی په درجنونو نوی تخلصونه د افغان مهاجرینو له نومونو سره تړل شوی وو، حتی حدیث مل او قرآن مل هم پکې شامل وو. اکثرو خپل پخوانی تخلصونه چې ملی صبغه یې درلوده واړول چې مشهور یې د جلال اباد د کوټ محمد امین ملت یار وو، چې خپل تخلص یې په وقاد باندې واړاوه. زه هم عیسی محمد پښتون یار وم، د نوی نوم لپاره مې عصمت د خپل نیکه له نامه څخه را واخیست. نیکه مې د کټواز له سلیمان خېلو څخه وو، چې د امان الله خان په ملګرتیا یې له سقاو سره جګړه کړې وه او د شور بازار له حضرتانو څخه باغی شوی وو او قانع مې د آدې له خولې را اخیستی وو. آدې به سهار موږ ته تورې روپۍ راکولې، ورور به مې تر پېنځو روپو په کمه قناعت نه کاوه، خو زه به په یوه روپۍ قانع وم. مور به مې ویل خیالی ګر زوی مې په یوه روپۍ قناعت کوی بس همداسې عصمت قانع شوم. نور هم ډېرو وو چې د تخلصونو د نوی موسم له فېض او برکت څخه برخمن شول، ملی تخلصونه یې اخوانی کړل. دا لړۍ تر کورنۍ جګړې پورې روانه وه، خو په کورنۍ جګړه کې پاړسی تخلصونه باب شول ذره، قطره، شحنه، فریخته و غیره و غیره…. خو دا تخلصونه یوازې د شوری نظار د خلکو وو، په مقابل کې یې د زیار د فرهنګ اغېزې پیاوړې شوې. سوچه پښتو تخلصونه بازار ته را ووتل، ازمون، یون، خوځون، اوښتون، رغون، رغاند، څپاند، ارغند، میوند، مړوند، پیوند، څرګند، واک، ځواک و امثالهم. اوس نو ډیموکراسی راغلې ده. د ډیموکراسۍ دش زمانې تخلصونه لا چندان ندی باب شوی، خو کله کله یې څرک تر سترګو شی. هسې هم ډیموکراسی پر تخلصونو متمرکزه نده، بلکې د اقتصادی وضیعت د جوړولو زمانه ده چې که روا وی که ناروا خو روپۍ پیدا کړئ. څوک چې ډېرې روپۍ ولری هغومره ښه شهرت درلودای شی او تخلص ورسره زیب کا. زما یار شهرت ننګیال دې خدای ښه وکړی یاد یې په خیر، اکثره به یې ویل بچو خانه، خبره د منافعو ده، د  منافعو په زمانه کې هم تخلصونه شته، چې د عبدالله عبدالله پر وزن جوړ دی مثلاً عبدالطیف لطیف، عزت الله عزت، پشم خان پشم، عبدالولی ولی، عبدالرحمن رحمن، امین الله امین، قطب الدین قطب، ګل دین ګل، شاه ځلمی ځلمی او نور. …

تمت بالخیر__

د محور ورځپاڼې نه په مننې سره

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا