گـزیده اخبــار

خانه » اجتماعی » دکتر سروش در واکنش به احکام ارتداد و توهین به مقدسات
دکتر سروش در واکنش به احکام ارتداد و توهین به مقدسات

دکتر سروش در واکنش به احکام ارتداد و توهین به مقدسات

نواندیشی : دکتور عبدالکریم سروش یکی از دانشمندان و فلیسوفان معروف و نامدار معاصر است که در بسیاری زمینه ها دارای افکار و اندیشه های نو وبکری از دین بویژه دین مقدس اسلام است . آخیرأ نیز وقتی برخی از مراجع متحجر مذهبی که وابسته به جمهوری اسلامی ایران بودند ، فتوای ارتداد یک هنر مند نسبتأ نا شناخته ای بنام  شاهین نجفی، خواننده ایرانی مقیم آلمان به توهین به امام دهم شیعیان و دیگر امامان شیعه صادر نمودند ، آقای سروش هردو گروه یعنی “فقیهان رسمی” حکومت ایران به خاطر “مسابقه گذاشتن در صدور حکم ارتداد” و از سوی دیگر کسانی که به عقیده وی “در ناسزاگویی به پاکان و پیامبران گوی سبقت را از یکدیگر ربوده اند” مورد انتقاد قرار دادند و اعلامیه ای را در این باره صادر نموده اند. نواندیشی تربیون آزاد نواندیشان مسلمان افغانستان و جهان این بیانیه را بدون ابراز نظر به نشر میرساند . البته باید گفت که انتشار این اعلامیه و سائر اندیشه های دانشمندان و نظریه پردازان بزرگ جهان اسلام هیچگاه به معنای تائید کلی آنها از سوی گرداننده گان تربیون نواندیشی محسوب نه میشود .

متن کامل این یاداشت به شرح زیر است:

                                                                    به نام خدا

                  که دل بدست کمان ابرویست کافرکیش….

از یک سؤ فقیهان رسمی جمهوری” کافر” پرور ایران در صدور حکم ارتداد با یکدیکر مسابقه گذاشته اندواز سو‌ی دیگر منکران در خوار داشت نام پاکان و پیامبران و ناسزا گفتن به آنان ، گوی سبقت را از یکدیگر ربوده اند. صف آرایئ حیرت انگیزی است.فقیهان به عمد و اصرار میکوشند تا نشان دهند که اگر بیش از این قدرت یابند ، سری را بر گردن مرتدی و جانی را در کالبد کافری به جا نخواهند نهاد . کافر کیشان نیز به صد زبان با هم میهنان خود می‌گویند که اگر از چنبر استبداد بجهند، بی‌ تردید و بی‌ دریغ ،آزادی بدست آمده را صرف تمسخر و تخفیف آموزگاران دین و آموزه‌های آنان خواهند کرد و پیش از آن که به صنعت و اقتصاد و سیاست برسند ، به حساب دینداران خواهند رسید و با آنان و عقاید‌شان تصفیه حساب خواهند کرد و ناظران به درستی‌ در یافته اند که آینده را نه به دست فقیهان کافرخوار میتوانند بسپارند و نه به دست کافران مسلمان خوار که رویه های زشت یک سکه منحوس اند: اسلام کشی یا کفر کشی.تهمت تکفیر پیشینه یی کهن دارد و دامان نامداران بسیاری را دریده است. نقد منکرانه دین نیز در دوران جدید ، حدیث کهنه یی است و دست کم قدمت چند صد ساله دارد . پیش از آنکه مارکس نقد دین را در صدر همه نقد‌ها قرار دهد ، ولتر‌ها و دیدرو‌ها پیکر دین را به تیر‌های طعن و طنز خسته بودند. با این همه دین جان سختی کرد و چراغ کلیسا‌ها روشن ماند و همین که پیکر نیم جانش، بر خلاف انتظار سکولار‌ها ،در دوران پسامدرن جان دوباره گرفت و ابراز هویت نمود و خرق عادت‌ها کرد و انقلاب‌ها آفرید، خرد ورزانی چون هابرماس سکولار بر آن شدند تا از جامعه پسا سکولار سخن بگویند و ” دیالوگ ” میان مؤمنان و مخالفان را پیشنهاد و توصیه کنند.رفتار پاره یی از منکران غربت گزیده ایرانی‌، اما، نشان میدهد که نه تنها دماغ دیالوگ ندارند و شیوه نقد راستین را نیاموخته اند ، بلکه در بی‌ خبری و عقب ماندگی از قافله تاریخ وعقلانیت ، فقط زبان طعن و تمسخر‌شان با ز و دراز است و به جای آنکه از در دوستی وآشتی درآیندو دل اهل ایمان را به دست آورند و همدلانه ، کجی‌های اندیشه آنان را به غربال نقد و منطق بپالایند وبه دیالوگی متقارن روی خوش نشان دهند و خودرا آماده شنیدن نقد و نظر کنند ، به شنعت زدن و خبث گفتن رو می‌‌آورند و از لذت موهوم آن بشاشت می‌‌اندوزند.نقد علمی‌ البته صورت و سیرت دیگر دارد. و کورچشمی بسیار می‌خواهد که آدمی‌ تفاوت میان نقد موقر و طعن موذی را در نیابد . صاحب این قلم خود به سبب نقد دین داغ تکفیر و زخم ارتداد بر چهرهٔ دارد و دیری است که صلیب مرگ خود را بر دوش می‌کشد .همین قلم بود که سال‌ها پیش نوشت ” امر دین عظیم تر از آن است که فقط به عاشقان سپرده شود.کافران ومنکران هم درین وادی حقی وحظی دارند” .وباز صاحب همین قلم بود که برای اولین وآخرین بار در دانشکده الاهیات دانشگاه تهران آراء لودویگ فویرباخ ودیوید هیوم را در نقددین تدریس کرد وبه دانشجویان طریقه ساخت شکنی دین را آموخت.

شریعتی هم چندان از نفاق دینی و تزویر روحانی سخن گفت که دین فروشان برآشوفتند و برای فروکوفتنش با شکنجه گران سلطنتی هم داستان شدند. ما البته دین را نقد همدلانه می کردیم. و گلزار دیانت را تهی از آفات و خرافات و گزندگان و درندگان میخواستیم ومیخواهیم.

هیوم وکانت و هگل و مارکس وفویرباخ هم ناقدان محترم دین بودند و دینداران الی الابد وامدار موشکافی های اندیشه گرانه آنانند.هیوم وقوع معجزات را نقد کرد ،کانت دعا کردن را بی‌معنا میدانست،هگل خدایی تاریخی وحلولی را می پرستید،فویرباخ ومارکس هم دین راافیون روان یا افیون توده ها میدانستند. کسانی هم بودندوهستند که فرا تر از مصلحان می روند و نه به اصلاح دین بل به امحاء آن می‌اندیشند ومی کوشند.اینان هم مادام که به نقد عقلانی پایبند باشند سعیشان مشکور است و جهدشان مأجور .روی سخن با کسانیست که جرعه صحبت را به حرمت نمی نوشند و شرط ادب را در محضر خرد نگه نمی دارند و دین ورزان را به تازیانه تحقیر می رانند و دامن بزرگان دین را به لکه اهانت می آلایند.روی سخن با دین ستیزانی است که بنام نقد اهانت ونفرت می پراکنند ورقم مغلطه بر دفتر دانش میکشند وسر حق بر ورق شعبده ملحق میکنندو نفس کافری را عین روشنفکری و ترقی می انگارند وچهره ای کریه از آزادی می نگارند وپلیدی ها و زشتی ها را ببهانه حق و آزادی مجاز و مطاع می شمارند و “نه آن در سر دارند که سر بکسی فرود آرند.”مغالطه مهلکی که ذهن و ضمیر این طاعنان را تسخیر کرده این است که هرچه “آزاد است رواست.” به قوت باید گفت که این سخن سخت نارواست.آدمیان برای طمع ورزیدن و حسد ورزیدن ، بخل ورزیدن، غیبت کردن، مسخره کردن، پرخوردن، پر گفتن، آدرس غلط به جویندگان دادن و هنگام بیماری نزد طبیب نرفتن و… آزاداند، یعنی هیچ قانونی آنان را منع و مجازات نمی کند. اما در عین آزاد بودن ، پاره ای از آن خصال و افعال از اقبح قبائح اند و بهیچ حیله و بهانه یی پلیدی شان پاک و پیراسته نمی شود.آزادی ، جراحی پلاستیک نیست که زشتی ها را زیبا کند. آزادی چون نور است که زشتی ها و زیبایی ها را آنچنان که هستند می نمایاند. تمسخر کردن و نام بزرگان را بزشتی بردن ، رذیلت است ولو آزادانه انجام شود. اهانت ناروا است ولو نام نیکوی نقد بر آن نهاده شود.خودرا فریب ندهیم. چه کسی می تواند بپذیرد پیامبر اسلام را به صورت خوک نشان دادن یا امامان شیعه را سید گدا خواندن (در رسانه‌های لوس آنجلسی) ، نقدعلمی یا تحلیل تاریخی یامبارزه سیاسی است؟ درسراسر دوران روشنگری که نقد دین در صدر کارنامه منکران قرار داشت ، هیچ کس عیسی مسیح را به صورت خوک نکشید و هیچ کس حواریون عیسی را بی‌ سر و پا نخواند.”یارب به که شاید گفت این نکته که در عالم” دین گریزان غربت گزیده ایرانی‌ گشاده دستانه شیپور آزادی را از دهانه گشادش می‌‌نوازند و تمرین آزادی را از آزادی پلشتی ها و قرآن سوزی‌ها آغاز کرده اند و نعمت زیستن در اقالیم آزاد را چنین کفران میکنند؟.صاحب این قلم و همراهانش سالهاست بر شیعیان بانگ میزنند که خلفای پیامبر را سب و لعن نکنید و دشنام و ناسزا نگویید و تخم نفرت و کینه مپراکنید و آتش دشمنی برنیفروزید ، حالا بیایندو ازین آزادی پروران! بشنوند که اهانت به مقدسات دیگران و دامان فضیلتشان را به رذیلت آلودن شرط و لازمه آزادی است و کسی‌ را به خاطر آن نباید نکوهش کرد!”حیرت اندر حیرت آمد زین قصص ” من نمی‌دانم اگر فردا و پس فردا رعدی بخروشد و برقی بدرخشد و راه بازگشت آوارگان به وطن هموار شود ، این ناسزا گویان چگونه میتوانند بی‌ خفّت و بی‌ خجلت ، چشم در چشم مردان و زنان و دختران و پسران بی‌ شماری بدوزند که عقدشان را در محضر قرآن بسته اند و به آیین محمدی بر یکدگر حلال شده اند وباذن خدا ازیکدیگرکام گرفته اند ، فرزندانشان را محمد و فاطمه نام نهاده اند و الگوی مروّت و شجاعت را در علی‌ دیده اند ؟ نام محمد را بی‌ صلوات بر زبان نمی‌‌آورند و قرآن را بی‌ بوسیدن به دست نمیگیرند و آب خنک را بی‌ یاد تشنگی حسین نمی‌‌نوشند و غبار تربتش را بر دیدگان میسایند .چگونه می‌توان در خرمن ایمان و آرامش قومی آتش عداوت زد و در میان‌شان به آرامی زیست؟پدر کشتی‌ و تخم کین کاشتی پدر کشته را کی‌ بود آشتی‌با طاعنان دین گریزمی‌گویم : اگر در پی‌ برکندن بیخ اسلامید ، آب در هاون می‌کوبید و جهد بی‌ توفیق می‌کنید. هم خدای مسلمانان ( به شهادت قرآن ) وعده تثبیت این دین را در زمین داده است،،لیظهره علی الدین کله، و هم ( به شهادت تاریخ ) این شجره طیبه محمدی در فزونی و تناوری بوده است و از آمد و رفت کلاغان ، شاخ و برگش نفرسوده است .به قول جلال الدین بلخی : “مصطفا را وعده کرد الطاف حق………او بخفت و بخت و اقبالش نخفت “. در افتادن با تمدنی چنین ستبر و سترگ نه کاری است خرد. بل از حریصی عاقبت نادیدن است بر خود و بر عقل خود خندیدن است ” و به قول خواجه شیراز : صد باد صبا این جا با سلسله میرقصند این است حریف‌ای دل! تا باد نپیمایی .و اگر برای تشفی خاطر چنین می‌کنید ، وجدان شرمگین اخلاق نمیپسندد که دل دیگران را خون کنید تا دل خودتان خوش شود.اگر استبداد دینی ایران را نشانه رفته اید ، نشانه گیری تان خطاست . دل مردم را به دست آورید تا در مبارزه با استبداد همدست شما شوند.زخم زبان زدن و دل مؤمنان را آزردن از خرد سیاسی به دور است و راهی‌ بدهی نمی‌برد.اگر قصد روشنگری و خرافه زدایی و دین پیرأیی دارید ،بسم الله. راهش نقد علمی‌ و تحلیل محققانه و همدلانه است و فتح باب دیالوگ و قبول شرافتمندانه رقیب ، نه طعن و تخفیف و تمسخر.من در عجبم که چرا از اردوگاه” سکولار “ندایی و صدایی بر نمی خیزد وچراازتاریخ مغرب زمین درس نمیگیرندو همزبان با مومنان ، بر قبیله طاعنان نمی شورند و به نصح ناقدانه ایشان دهان نمی گشایند؟ مگر نهی آنان فقط برعهده دینداران است؟ اینهمه تلویزیون و اینهمه سایت اینترنتی ، روزان و شبان در کار تولید نفرت و فضیحت اند و جدال کفر ودین را دامن می زنند و عقلای قوم نشسته اندوتماشا میکنندوزبان ازهدایت بسته اند.سکولارهابه دادسکولاریزم برسید ! این نفرت فروشیهای تندروانه، چهره دین ستیزانه به سکولاریزم خواهدبخشیدو در فردای موعود کار بدست همه خواهد داد.آنچه را آوردم هم از سر غیرت مسلمانی بود هم مصلحت سیاسی و هم دغدغه فرهنگی. آیا کمال بی فرهنگی وبی تدبیری نیست محبوب مسلمانان را آزردن و در میدان مبارزه با استبداد ، آتش اختلاف عقیدتی افروختن؟باری اگر ، ایرانیان همه یهودی یا مسیحی یا…. هم بودند، بی کم وبیش با طاعنان در یهودیت و مسیحیت و… همینگونه خطاب می کردم و آنان را به نقد مشفقانه و ترک طعن دشمنانه فرا می خواندم و مروت و مدارا و ادبlو حرمت نگهداشتن را که ارزشهای فرادینی اند، در گوششان فرو میخواندم که .بی‌ادب تنها نه خودرا داشت بد بلکه آتش در همه آفاق زداین وجیزه ناقدانه وناصحانه بی تکمله یی تمام نیست. خطابی هم با قبیله فقیهان دارم:روشنفکران دینی بی نفاق و بی تزویر دغدغه دیانت دارند ،به پیامبر مکرم اسلام ایمان وارادت می ورزند و بر خوان آن خوانسالار معنویت نشسته اند و از دست او جرعه معرفت می نوشند، اما سه چیز آنانرا از شما جدامیسازد.الف: اخلاق و تجربه متعالی عرفانی را از فقه برترمی نشانند.ب: بر کثرت اندیشه ها و ادیان مهر قبول می نهند و در آرزوی محال مسلمان کردن و مسلمان شدن همه مردم ننشسته اند وهمه کافران را لزوماگمراه ودشمن حقیقت نمیشمارند.ج: برون رفتن از دین را همچون درآمدن در دین ، از حقوق آدمیان می شناسند وجان را برتر ازعقیده می نشانند و عقل را همه جا محترم می دارند چه وقتی که فتوا به ایمان دهد و چه وقتیکه فتوا به کفر دهد.برین قرار، بالا جماع مباح کردن خون و آبروی کسی را به سبب خروج از دین مباح نمی شمارند.سفارش من به شما این است که عالم باعمل باشید و در درجه نخست به مقلدان خود بگویید تا در مقدسات دیگران طعن نزنند و خلفای ثلاث را لعن نکنند و آنگاه اگر غم اسلام می خورید و آنرا توانا و آبرو مند می خواهید با طاعنان وکافران ازدر محبت درآیید و به نصیحت مشفقانه بپردازیدوبرای هدایتشان دعای مخلصانه کنید .به کرشمه یی بازار ساحری وناموس سامری را بشکنید. بگذارید از قم بانگ ارشاد و شفقت برخیزد نه نعره قتل و خشونت از مولانا ،چهر ه متبسم اسلام، بیاموزید : می‌شنیدم فحش و خر میراندم رب یسر زیر لب میخواندم – هر زمان می‌گفتم از سوز درون اهد قومی انهم‌لا یعلمونامروز در جهان، ایران تنها کشوری ( و قم تنها شهری ) ست که در آن حکم رسمی‌ قتل مرتدان صادر میشود و چنین نشانی‌ بر پیشانی اسلام و ایران ، موجب فخر و ابتهاج نیست. برین کارنامه بی‌ افتخار مهر خاتمت نهید. اگر می‌ترسید طعن طاعنان و کفر کافران در استواری درخت پر صلابت اسلام رخنه افکند ، دل دلیر دارید که آن آفت موجب چندین مخافت نیست .به صبر کوش توایدل که حق رها نکند چنین عزیز نگینی به دست اهرمنی اگر آفتی ومخافتی هست سکوت شما فقیهان در ستم بازار جمهوری اسلامی ایران است که خبر قساوت های قصابانش به تواتر رسیده است ودل انسانیت واسلامیت را بدرد آورده است.سکوت شما اینک کم از شرکت درآن مفسده ها ومظلمه ها نیست.و اگر اهانت به رسول مکرم و آل او شما را خشمگین می‌کند ، خشم خود را برای خدا فرو خورید و ادب از بی ادبان بیاموزید و به هوش باشید که :صد ملک دل به نیم نظر می‌توان خرید خوبان در این معامله تقصیر میکنندو چنانکه قرآن فرمود : ادفع بالتی احسن . و جادلهم بالتی احسن

شنیدم که مردان راه خدا دل دشمنان را نکردند تنگ تورا کی‌ میسّر شود این مقام که با دوستانت خلاف است وجنگ

 عبدالکریم سروش خرداد  ۱۳۹۱

کافر به معنای نامسلمان است وهیچ بار ارزشی ندارد.این واژه را از آنروی بکار گرفته‌ام که پاره یی از غربت گزیدگان خودرا کافِر میشمارند و حتی به آن افتخار میکنند.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا